Ukraynalı ajanlar Rusya’da nasıl faaliyet gösteriyor, Rus generalin öldürülmesinin sonuçları neler olacak?

Abdujalil Abdurasulov

Rus Ordusu’nun Nükleer, Biyolojik ve Kimyasal Savunma Güçleri (NBC) Komutanı Korgeneral İgor Kirillov‘un Moskova’daki patlamada öldürülmesi, Ukraynalı casusların Rus topraklarındaki faaliyetlerinin ne kadar kapsamlı olabileceği sorusunu bir defa daha gündeme getirdi.

Rus generalin vefatıyla sonuçlanan “operasyon” epey dikkat alımlı bir biçimde hazırlanmış. Ukraynalı kaynakların BBC’ye anlattığına göre patlayıcılar elektrikli scooter’a saklanmış ve uzaktan kumandayla patlatılmış.

Korgeneral İgor Kirillov, Rusya’nın Ukrayna’daki kapsamlı işgalinin başlamasından bu yana cephe gerisinde öldürülen en yüksek rütbeli askeri yetkili.

Kirillov suikasti Rus askeri ve siyasi etraflarda şok tesiri yarattı. Ukrayna İstihbarat Servisi SBU’dan kaynaklar, olayın arkasında kendilerinin olduğunu duyurdu.

Ukrayna topraklarındaki Rus güçlerini hedef alan birçok operasyon düzenlendiğini biliyoruz. Fakat Ukrayna istihbaratının, Rus generali Moskova’daki meskeninin önünde hedef alabilmesi, Rusya’nın güvenlik kapasitesi ve Ukrayna’nın yapabilecekleri hakkında tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Saldırı için bir scooter’ın seçilmesi zekice görünüyor. Bu araçlar tüm Moskova sokaklarında terk edilmiş duruyor ve hiç dikkat çekmiyor.

Ancak bombanın Korgeneral Kirillov konutundan çıktığı sırada patlatılmış olması, Ukraynalı istihbaratçıların olay yerini -kamerayla yahut çıplak gözle- görebildiğini gösteriyor.

Bu, SBU’nın Rusya’nın büyük kentlerinde gerçekleştirdiği ilk suikast değil. Siyasetçilere yahut askerlere yönelik evvelki akınlar, Ukraynalı casusların nasıl çalıştığıyla ilgili de fikir veriyor.

Geçen yıl Nisan ayında Devlet Başkanı Vladimir Putin yanlısı askeri blog yazarı Vladlen Tatarski, takipçileriyle St. Petersburg’daki bir kafede bir araya geldi.

‘Street Food Bar No 1’ isimli kafedeki aktiflikte kendisini sanat öğrencisi olarak tanıtan Darya Trepova isimli bir kadın, bir asker başı heykelini kendisine armağan etti. Dakikalar sonra, Tatarski’nin tekrar kutusuna koyduğu bu heykel patladı ve Tatarski hayatını kaybetti. Çok sayıda kişi de yaralandı.

Trepova, çıkarıldığı mahkemede, heykelin içerisinde patlayıcı olduğunu bilmediğini savundu. Ukrayna’daki savaşa karşı olduğunu kabul etmekle birlikte, kendisine heykelin içerisinde bir mikrofonun olduğunun söylendiğini iddia etti.

Darya Trepova’ya 27 yıl hapis cezası verildi.

Trepova’nın bu saldırıyı evvelden bilip bilmemesinden bağımsız olarak, Ukrayna istihbaratının Ukrayna’ya sempati besleyen Rusları ikna ettiği ve kullandığı biliniyor.

Eylemler, sabotaj organize etmekten, bomba düzeneği kurmaya kadar değişebiliyor.

Ukrayna istihbaratı, en bilinen suikast sistemi olan “tetikçi göndermekten” de geri durmuyor.

Bir yıl önce Rus yanlısı Ukraynalı milletvekili Ilya Kiva, Moskova dışındaki bir köyde vurularak öldürüldü. Tetikçi, Kiva’yı parkta yürürken yakaladı ve iki atışla öldürdü.

Ukrayna resmi bir açıklama yapmadıSBU kaynakları olayın arkasında kendilerinin olduğunu duyurdu.

Beş gün önce, önde gelen Rus füze uzmanı Mikhail Şatski, Moskova dışındaki bir ormanda vurularak öldürüldü. Bu olay da Ukrayna istihbaratının işi olarak kabul edildi lakin resmi bir açıklama yapılmadı.

Mikhail Şatski, Rusya’nın Kh-59 ve Kh-69 seyir füzelerinin modernizasyonundan sorumluydu. Bu füzelerin Ukrayna’da çok önemli bir tahribat ve can kaybına neden olduğu biliniyor.

Şatski’nin öldürülmesinden birkaç gün sonra Kirillov suikasti, Ukraynalı casusların Rusya’daki faaliyetlerinin kapsamı hakkında fikir veriyor.

Saldırılarda sadece siyasetçiler ve Rus ordusuyla bağlı isimler hedef alınmıyor.

2022’nin Ağustos ayında Darya Dugina bir bombalı araç hücumunda öldürüldü. Bunun, Darya Dugina’nın babası olan, Moskova’nın Ukrayna saldırısının ideologlarından Aleksander Dugin’e bir mesaj olduğu düşünüldü.

Rusya’nın soruşturmasında iki Ukrayna vatandaşının bu atağa karıştığı belli oldu.

Öte yandan, kimi uzmanlar Korgeneral Kirillov’un Ukrayna tarafından öldürülmemiş olabileceğini de ileri sürüyor.

Kiev’den Yuriy Karin, bunun Rus ordusu içerisindeki güç uğraşının bir sonucu olabileceğini, yahut Kremlin’in savaş cürümlerinin çok önemli bir şahidini ortadan kaldırmak istemiş olabileceğini söylüyor.

Ancak şayet saldırı, tahmin edildiği Ukrayna’nın hareketiyse, buradaki iletinin ne olduğu açık: “Rus generaller Moskova içinde bile kendilerini güvende hissetmemeliler.”

‘General suikasti Moskova’daki olağan hayatı sarsıyor’

BBC Rusya Editörü Steve Rosenberg’in tahlili:

Moskova’da gerçeklikle görüntü arasında daima bir savaş var.

Savaşın üçüncü yılında, buradaki ömür epeyce olağan seyrediyormuş görünüyor: Metro hattında kalabalık yolcular, barlarda ve kulüplerde genç Moskovalılar…

Sonra birden bire, Rusya’da bugün hiçbir şeyin olağan olmadığını hatırlatan “bir şey” oluveriyor.

Bu şey, bazen Moskova’nın hava savunmasına yaklaşan bir drone, bazen de daha dramatik biçimde bir Rus generalin konutunun önünde bombalı akınla öldürülmesi oluyor.

Korgeneral Igor Kirillov ve asistanı Ilya Polikarpov elektrikli scooter’a gizlenen bombayla öldürüldüğünde, Ukrayna’daki savaşın gerçekliği Rusya’da bir sefer daha hissedilmiş oldu.

En azından olay yerine giden Ruslar için…

Patlamanın olduğu binanın çabucak yanında oturan Liza, “Haberlerde izlediğimizde uzakta olan bir şeymiş gibi hissediliyor.fakat yan binaya kadar geldiğinde tamamen farklı ve fecî hale geliyor” diyor.

“Kaygım çok arttı, her sesten korkuyorum. Bir drone mu geliyor diye düşünüp duruyorum” diye ekliyor.

Ukrayna savaşının uzakta olan bir mesele olarak algılanması, buralarda çok duyduğum bir ifade. Moskova’da nüfusun çok önemli bir kısmı, bu savaşı televizyon yahut telefon ekranlarından deneyimliyor.

Çok sayıda can kaybı ve yaralı olmasına karşın bu durum şaşırtan.

Ancak Moskova’da bir Rus generalin öldürülmesi, bazıları için alarm zillerinin çalması demek. Savaşın çok gerçek ve çok yakın olduğunun da ispatı.

Peki Rus yetkililer için de bu bir ikaz olacak mı?

Muhtemelen hayır. Kremlin’in Ukrayna’da bir U dönüşü yapacağına ilişkin pek işaret yok. Moskova bu savaşı daha da ağırlaştırmak istiyor.

Kirillov’un öldürülmesine ilişkin reaksiyonlardan de bu anlaşılıyor. Rusya devlet televizyonunda bir sunucu, bu taarruzla “Zelenskiy’nin kendi mevt fermanını imzaladığını” bile söyleyebiliyor.

Eski Rus Devlet Başkanı Dimitry Medvedev de “Saldırganların Kiev’deki şeflerini yok etmek için elimizden geleni yapmalıyız” dedi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin saldırıyla ilgili şimdi bir açıklama yapmadı. Lakin şimdiye kadarkilerde “Rusya’nın çoğu zaman cevap vereceğini” söylemişti.

Perşembe günü Putin klâsik yıl sonu basın konferansını gerçekleştirecek. Burada Kirillov’un öldürülmesiyle ilgili konuşup konuşmayacağı merak ediliyor.

Bir diğer merak konusu ise Suriye’yle ilgili sessizliğini bozup bozmayacağı.