Ümraniye Belediyesi sokak köpeklerini bayıltıcı iğneyle vurarak toplamak istedi, vatandaşlar tepki gösterdi

Sokak hayvanlarına ilişkin yeni maddede hangi düzenlemeler yer alıyor?

Kamuoyunda ‘ötanazi’ tartışmalarıyla yansılara neden olan 17 maddelik ‘160 sayılı Hayvanları Müdafaa Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’, TBMM Genel Kurulu’da iki gün boyunca 28 saat süren görüşmelerin akabinde AKP ve MHP oylarıyla maddeleşti. Teklif, 224 ‘Hayır’ oyuna karşılık 273 ‘Evet’ oyuyla 30 Temmuz’da sabaha karşı kabul edildi.

“7527 Hayvanları Müdafaa Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, 1 Ağustos gece yarısı yayımlanan 2 Ağustos tarihli Resmi Gazete ile yürürlüğe girdi.

Teklifle; Hayvanları Müdafaa Kanunu’nda değişikliğe gidilecek. Buna göre, Kanun’un hedeflerine “insan, hayvan ve çevre sağlığı gözetilmek kaydıyla” ifadesi eklenecek.

Sahipsiz hayvanlara ilişkin yürütülecek çalışmalarda, kedi ve köpeklerin sahipli hayvan statüsüne alınabilmesi için Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı veri tabanına kaydedilmesi zaruriliği bulunduğundan “sahipli hayvan” ve “sahipsiz hayvan” kavramları açık şekilde tanımlanacak.

GÖKÇER TAHİNCİOĞLU YAZDI – 10 soruda ‘ötanazi’ düzenlemesi: Tartışmalı yasa ne getiriyor, sokak köpekleri öldürülecek mi, uygulamayan belediyelere ne yapılacak? 

Kanun’daki “yakala-kısırlaştır-sal” metodunun kaldırılması nedeniyle “hayvan bakımevi”; yani barınak tarifinde değişiklik yapılacak. Barınakların tarifi, “Bakanlıktan izin alınmak suretiyle kurulan ve hayvanların sahiplendirilinceye kadar barındırıldığı ve rehabilite edildiği bir tesis” şeklinde değiştirilecek.

“Sahipsiz ve güçten düşmüş” hayvanların barınaklara toplanması ve buralarda “rehabilite” edilerek sahiplendirilinceye kadar bakılacak olması sebebiyle bakımevleri dışında bir hayvana bakmanın onun yasal misyonunu alarak sahiplenilmesi suretiyle mümkün olabileceği unsuru kabul edilecek.

Kanun’un prensipleri arasında yer alan “Evcil hayvanlar, çeşidine has hayat kuralları içinde yaşama özgürlüğüne sahiptir. Sahipsiz hayvanların da sahipli hayvanlar hayatları desteklenmelidir.” ifadesi yürürlükten kaldırılacak.

Yerel idareler, yani belediyeler, gönüllü kuruluşlarla iş birliği içerisinde, sahipsiz hayvanların sahiplendirilinceye kadar bakılmaları için hayvan barınakları kurarak bakımlarını ve tedavilerini yapacak.

Barınaklara alınan hayvanlardan “rehabilite edilen köpekler” sahiplendirilinceye kadar bu yerlerde barındırılacak. Doğru ve şimdiki data için barınaklara alınan hayvanlar Tarım ve Orman Bakanlığı veri sistemine kaydedilecek.

Sokak köpeklerine ‘ötanazi’ tartışmalarına neden olan düzenleme maddeleşti: “İnsanlık tarihine utançla geçecek, çocuklarınıza kanlı bir miras bıraktınız!”

Veteriner Hizmetleri Kanunu’ndaki ‘ötanazi’ koşulu

Barınaklara alınan köpeklerden “insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları denetim edilemeyen, bulaşıcı ya da tedavi edilemeyen hastalığı bulunan yahut sahiplenilmesi yasak olanlarına”, Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 9. hususundaki “Hayvanlara ötenazi yapmak yasaktır. Lakin, hayvanlara acı ve ıstırap çektiren ya da düzgünleşme durumu bulunmayan hastalık durumlarında, akut bulaşıcı bir hayvan hastalığının önlenmesi yahut eradikasyonu gayesiyle ya da insan sağlığı için risk oluşturan durumlarda, davranışları insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları denetim edilemeyen durumlarda veteriner tabip tarafından ötenazi yapılmasına karar verilebilir. Ötenazi süreci veteriner tabip tarafından ya da veteriner tabip nezaretinde yapılır.” kararları uygulanacak.

Belediyeler, sahipsiz köpeklere ilişkin yürüttüğü iş ve süreçlerde Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Kontratı kapsamında gerekli idari önlemleri almaya yetkili olacak.

“Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanların bakımevi dışında bir yere terk edilmesi ya da bakımevinde barındırılan köpeği bakımevi dışında bir yere bırakmak” fiilleri yasak kapsamına alınacak. Böylelikle sahipsiz hayvanların toplanması, barınaklara götürülmesi ve bu hayvanların sahiplendirilinceye kadar barınaklarda bakılmasına ilişkin kararların uygulanmasın ve yerel idarelerin misyonlarını yerine getirmesi amaçlanacak.

Meclis’te ilk gün: Sokak köpeklerine ‘ötanazi’ tartışmalarına neden olan 5. madde, Genel Kurul’da kabul edildi: “Bu madde ölümdür, çocuklarınızın yüzüne bakamayacaksınız!”

Hayvanlara yapılacak müdahalenin yalnızca tıbbi gerekçelerle değil Kanunda yer alan diğer istisnai durumlarda da yapılabilecek. 

“Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanların bakımevi dışında bir yere terk edilmesi ya da bakımevinde barındırılan köpeği ‘bakımevi’ dışında bir yere bırakmak” fiilleri yasak kapsamına alınacak. Böylelikle sahipsiz hayvanların toplanması, hayvan barınakşarın götürülmesi ve bu hayvanların sahiplendirilinceye kadar barınak bünyesinde bakılmasına ilişkin kararların uygulanmasının ve yerel idarelerin görev ve sorumluluklarını eksiksiz olarak yerine getirmelerinin sağlanması amaçlanacak.

İl Hayvanları Müdafaa Konseyinin vazifeleri arasına, hayvan ve çevre sıhhatini müdafaaya yönelik olarak sahipsiz hayvanlardan kaynaklı sıkıntıları belirlemek ve bu meselelere ilişkin tahlil teklifleri üretmek eklenecek.

Düzenlemeyle başta yerel idareler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara yapılacak takviyenin kapsamı genişletilecek. Buna göre de insan, hayvan ve çevre sıhhatinin korunması gayesiyle barınaklar, hastaneler ve ameliyathaneler kurmak; bunlara ilişkin ilaç, alet ve ekipmanları temin etmek ile bakımevlerinde bakım, rehabilitasyon ve sahiplendirme aynıi faaliyetleri yürütmek için başta yerel idareler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara teşvik ya da Bakanlıkça uygun görülen ölçülerde mali destek sağlanacak.

Sokak köpeklerine yönelik yasaya tepki yağıyor: “Barınak değil mevt kampı; gece nasıl rahat uyuyacaksınız!”

Ödenekler diğer bir gaye için kullanılamayacak

Hayvanları müdafaaya yönelik kararlara aykırı hareket eden ya da sahiplendiği hayvanların bakımını önemli şekilde ihmal eden yahut onlara ağrı, acı ya da zarar veren bireylerin kontrolle yetkili merci tarafından hayvan bulundurması yasak olacak ve hayvanlarına el konulacak. Söz konusu hayvanlardan sahiplendirilme niteliği olanlar sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde barındırılacak.

Caydırıcılığın sağlanması için sahipli hayvanın sahibi tarafından terk edilmesi kabahatine ilişkin idari para cezası hayvan başına 2 bin liradan 60 bin liraya çıkarılacak. Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanları barınak dışında bir yere terk eden ya da barınakta barındırılan hayvanı barınak dışında bir yere bırakanlara ise hayvan başına 50 bin lira idari para cezası verilecek.

Teklifle, Hayvanları Müdafaa Kanunu’ndaki “yerel hayvan muhafaza görevlileri”ne ilişkin karar yürürlükten kaldırılacak.

Büyükşehir belediyeleri, kent belediyeleri ve nüfusu 25 bini aşan belediyeler, “sahipsiz ya da güçten düşmüş yahut tehlike arz eden hayvanların korunması ve sahiplendirilinceye kadar bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması” maksadıyla hayvan barınakları kuracak.

Belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafından hayvan barınaklarına götürülecek. Hayvan barınağı kurma mecburiliği olmayan belediyeler ile kent özel yönetimleri, sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürecek.

Belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan barınakları kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, “rehabilite etmek” ya da sahiplendirilinceye kadar bakmak için harcamayan ya da bu kaynağı öteki hedefler için sarf eden belediye başkanı ve belediye yetkililerine 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Söz konusu belediyeler 31 Aralık 2028’e kadar belirtilen hayvan barınakları kurmakla ve mevcut bakımevlerinin şartlarını güzelleştirmekle yükümlü olacak.

Sokak hayvanlarına ‘ötanazi’ öngören yasa teklifi kuruldan tartışmayla geçti: “Katliam yasasının failleri olarak fotoğrafınızı çektirin, tarihe geçtiniz!”

Belediyeler, 31 Aralık 2028’e kadar hayvan barınakları kurmak, rehabilitasyon süreçlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için katılaşmış en son bütçe gelirlerinin binde 5’i oranında kaynak ayıracak. Bu oran, büyükşehir belediyelerinde binde 3 olarak uygulanacak.

Verilen önergenin kabul edilmesiyle, belediyelerce bu oranların üzerinde yapılan harcamaların yüzde 40’ı, Hazine ve Maliye Bakanlığınca belediyeye aktarılacak. Aktarılacak meblağ hiçbir şekilde husustaki oranların yüzde 40’ını geçemeyecek.

Ayrılan ödenekler öteki bir maksat için kullanılamayacak.

Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31 Aralık 2025’e kadar dijital kimliklendirme sistemleriyle kayıt altına aldırmak zorunda olacak.

Sahipsiz hayvanlara ilişkin yürütülecek çalışmalarda, kedi ve köpeklerin sahipli hayvan statüsüne alınabilmesi için Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı veri tabanına kaydedilmesi zaruriliği bulunduğundan “sahipli hayvan” ve “sahipsiz hayvan” kavramları açık bir şekilde tanımlanacak.

Teklifin detayları

Teklifle; Hayvanları Muhafaza Kanunu’nda değişikliğe gidilecek. Buna göre, Kanun’un emellerine “insan, hayvan ve çevre sağlığı gözetilmek kaydıyla” ifadesi eklenecek.

Sahipsiz hayvanlara ilişkin yürütülecek çalışmalarda, kedi ve köpeklerin sahipli hayvan statüsüne alınabilmesi için Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı veri tabanına kaydedilmesi zaruriliği bulunduğundan “sahipli hayvan” ve “sahipsiz hayvan” kavramları açık şekilde tanımlanacak.

Kanun’daki “yakala-kısırlaştır-sal” metodunun kaldırılması nedeniyle “hayvan bakımevi”; yani barınak tarifinde değişiklik yapılacak. Barınakların tarifi, “Bakanlıktan izin alınmak suretiyle kurulan ve hayvanların sahiplendirilinceye kadar barındırıldığı ve rehabilite edildiği bir tesis” şeklinde değiştirilecek.

“Sahipsiz ve güçten düşmüş” hayvanların barınaklara toplanması ve buralarda “rehabilite” edilerek sahiplendirilinceye kadar bakılacak olması sebebiyle bakımevleri dışında bir hayvana bakmanın onun yasal misyonunu alarak sahiplenilmesi suretiyle mümkün olabileceği prensibi kabul edilecek.

Kanun’un prensipleri arasında yer alan “Evcil hayvanlar, çeşidine mahsus hayat kuralları içinde yaşama özgürlüğüne sahiptir. Sahipsiz hayvanların da sahipli hayvanlar aynıi ömürleri desteklenmelidir.” ifadesi yürürlükten kaldırılacak.

Yerel idareler, yani belediyeler, gönüllü kuruluşlarla iş birliği içerisinde, sahipsiz hayvanların sahiplendirilinceye kadar bakılmaları için hayvan barınakları kurarak bakımlarını ve tedavilerini yapacak.

Barınaklara alınan hayvanlardan “rehabilite edilen köpekler” sahiplendirilinceye kadar bu yerlerde barındırılacak. Doğru ve aktüel bilgi için barınaklara alınan hayvanlar Tarım ve Orman Bakanlığı veri sistemine kaydedilecek.

Veteriner Hizmetleri Kanunu’ndaki ‘ötanazi’ koşulu

Barınaklara alınan köpeklerden “insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları denetim edilemeyen, bulaşıcı ya da tedavi edilemeyen hastalığı bulunan yahut sahiplenilmesi yasak olanlarına”, Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 9. hususundaki “Hayvanlara ötenazi yapmak yasaktır. Fakat, hayvanlara acı ve ıstırap çektiren ya da güzelleşme durumu bulunmayan hastalık durumlarında, akut bulaşıcı bir hayvan hastalığının önlenmesi yahut eradikasyonu amacıyla ya da insan sağlığı için risk oluşturan durumlarda, davranışları insan ve hayvanların hayatı ve sağlığı için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları denetim edilemeyen durumlarda veteriner tabip tarafından ötenazi yapılmasına karar verilebilir. Ötenazi süreci veteriner tabip tarafından ya da veteriner doktor nezaretinde yapılır.” kararları uygulanacak.

Belediyeler, sahipsiz köpeklere ilişkin yürüttüğü iş ve süreçlerde Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Mukavelesi kapsamında gerekli idari önlemleri almaya yetkili olacak.

“Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanların bakımevi dışında bir yere terk edilmesi ya da bakımevinde barındırılan köpeği bakımevi dışında bir yere bırakmak” fiilleri yasak kapsamına alınacak. Böylelikle sahipsiz hayvanların toplanması, barınaklara götürülmesi ve bu hayvanların sahiplendirilinceye kadar barınaklarda bakılmasına ilişkin kararların uygulanmasın ve yerel idarelerin misyonlarını yerine getirmesi amaçlanacak.

Sokak hayvanlarına ‘ötanazi’ öngören yasa teklifi kuruldan tartışmayla geçti: “Katliam yasasının failleri olarak fotoğrafınızı çektirin, tarihe geçtiniz!”

Hayvanlara yapılacak müdahalenin yalnızca tıbbi gerekçelerle değil Kanunda yer alan diğer istisnai durumlarda da yapılabilecek. 

“Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanların bakımevi dışında bir yere terk edilmesi ya da bakımevinde barındırılan köpeği ‘bakımevi’ dışında bir yere bırakmak” fiilleri yasak kapsamına alınacak. Böylelikle sahipsiz hayvanların toplanması, hayvan barınakşarın götürülmesi ve bu hayvanların sahiplendirilinceye kadar barınak bünyesinde bakılmasına ilişkin kararların uygulanmasının ve yerel idarelerin görev ve sorumluluklarını eksiksiz olarak yerine getirmelerinin sağlanması amaçlanacak.

İl Hayvanları Müdafaa Şurasının misyonları arasına, hayvan ve çevre sıhhatini müdafaaya yönelik olarak sahipsiz hayvanlardan kaynaklı problemleri belirlemek ve bu sıkıntılara ilişkin tahlil teklifleri üretmek eklenecek.

Düzenlemeyle başta yerel idareler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara yapılacak takviyenin kapsamı genişletilecek. Buna göre de insan, hayvan ve çevre sıhhatinin korunması amacıyla barınaklar, hastaneler ve ameliyathaneler kurmak; bunlara ilişkin ilaç, alet ve ekipmanları temin etmek ile bakımevlerinde bakım, rehabilitasyon ve sahiplendirme faaliyetleri yürütmek için başta yerel idareler olmak üzere diğer ilgili kurum ve kuruluşlara teşvik ya da Bakanlıkça uygun görülen ölçülerde mali destek sağlanacak.

Ödenekler öbür bir maksat için kullanılamayacak

Hayvanları muhafazaya yönelik kararlara aykırı hareket eden ya da sahiplendiği hayvanların bakımını önemli şekilde ihmal eden yahut onlara ağrı, acı ya da zarar veren bireylerin kontrolle yetkili merci tarafından hayvan bulundurması yasak olacak ve hayvanlarına el konulacak. Söz konusu hayvanlardan sahiplendirilme niteliği olanlar sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde barındırılacak.

Caydırıcılığın sağlanması için sahipli hayvanın sahibi tarafından terk edilmesi kabahatine ilişkin idari para cezası hayvan başına 2 bin liradan 60 bin liraya çıkarılacak. Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanları barınak dışında bir yere terk eden ya da barınakta barındırılan hayvanı barınak dışında bir yere bırakanlara ise hayvan başına 50 bin lira idari para cezası verilecek.

Teklifle, Hayvanları Muhafaza Kanunu’ndaki “yerel hayvan muhafaza görevlileri”ne ilişkin karar yürürlükten kaldırılacak.

Büyükşehir belediyeleri, kent belediyeleri ve nüfusu 25 bini aşan belediyeler, “sahipsiz ya da güçten düşmüş yahut tehlike arz eden hayvanların korunması ve sahiplendirilinceye kadar bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması” amacıyla hayvan barınakları kuracak.

Belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafından hayvan barınaklarına götürülecek. Hayvan barınağı kurma mecburiliği olmayan belediyeler ile kent özel yönetimleri, sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürecek.

Belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan barınakları kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, “rehabilite etmek” ya da sahiplendirilinceye kadar bakmak için harcamayan ya da bu kaynağı diğer maksatlar için sarf eden belediye başkanı ve belediye yetkililerine 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Söz konusu belediyeler 31 Aralık 2028’e kadar belirtilen hayvan barınakları kurmakla ve mevcut bakımevlerinin şartlarını güzelleştirmekle yükümlü olacak.

Belediyeler, 31 Aralık 2028’e kadar hayvan barınakları kurmak, rehabilitasyon süreçlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için mutlaklaşmış en son bütçe gelirlerinin binde 5’i oranında kaynak ayıracak. Bu oran, büyükşehir belediyelerinde binde 3 olarak uygulanacak.

Verilen önergenin kabul edilmesiyle, belediyelerce bu oranların üzerinde yapılan harcamaların yüzde 40’ı, Hazine ve Maliye Bakanlığınca belediyeye aktarılacak. Aktarılacak fiyat hiçbir şekilde husustaki oranların yüzde 40’ını geçemeyecek.

Ayrılan ödenekler öbür bir maksat için kullanılamayacak.

Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31 Aralık 2025’e kadar dijital kimliklendirme sistemleriyle kayıt altına aldırmak zorunda olacak.

Sahipsiz hayvanlara ilişkin yürütülecek çalışmalarda, kedi ve köpeklerin sahipli hayvan statüsüne alınabilmesi için Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı veri tabanına kaydedilmesi mecburiliği bulunduğundan “sahipli hayvan” ve “sahipsiz hayvan” kavramları açık bir şekilde tanımlanacak.