USAID lağvedilmişti: İngiltere ve Fransa’nın USAID’i hakkında neler biliniyor?

ABD’nin bir numaralı yumuşak güç aracı olarak kabul edilen Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın lağvedilmesi, müttefik yardım kuruluşlarını Batı’nın global çıkarlarını desteklemek üzere harekete geçirdi. Bu yardım kuruluşlarının başını İngiltere’ye ait FCDO ve Fransa’ya ait Fransız Kalkınma Ajansı çekiyor. Bu kuruluşlar hakkında neler biliniyor?

Dünya

11.02.2025 18:40

A⁺

A^-

İngiltere’nin Dışişleri, Milletler Topluluğu ve Kalkınma Ofisi (FCDO) 2020 yılında Boris Johnson‘ın Uluslararası Kalkınma Departmanını (DFID) kapatıp Dışişleri ve Milletler Topluluğu Ofisi ile birleştirmesinin akabinde kurulmuştu.

FCDO‘nun selefi, ajansın performans, tesir ve ‘paranın karşılığını’ değerlendirmedeki ‘zorlukları‘ raporları da dahil olmak üzere ağır parlamento ve denetçi incelemesi sonucunda kapatılmıştı.

DFID’in kapatılmasına giden süreçte neler yaşandı?

Etkili kontrol eksikliği, Oxfam personelinin Haiti ve Çad’da kurumun yardım parasını fuhuş için kullandığı ve bunu örtbas etmeye çalıştığı 2018 ifşaları benzeri skandallara yol açtı. DFID, yarı bağımsız STK’lar konfederasyonu ile bir dizi iştirake sahipti ve o periyotta, istismar ve inceleme iddialarının hesaba katılmaması halinde Oxfam’ın fonunun kesilebileceği ihtarında bulunmuştu.

‘Kaynakların en uygun şekilde kullanımı‘ konusunda planlama yapılmamasından kaynaklanan israflar, vurgunculuk yapan danışmanlara ve yüklenicilere harcanan milyonlar da dahil olmak üzere bir dizi skandal DFID’ın kapatılmasında büyük rol oynamıştı. (2017 Adam Smith International skandalı bunun en iyi örneği olarak kabul ediliyor).

Dışişleri Bakanlığı ve Yardım Ofisi‘nin bir araya gelerek oluşturduğu beş yıllık bir geçmişe sahip FCDO da kendi içinde bir dizi tartışmaya yol yaşamıştı:

Afrika ve Ukrayna’da hak ihlalleri ve bağış fonlarının zimmete geçirilmesiyle suçlanan ülkelere yardım göndermek (Ukrayna tek başına 2021-2023 yılları arasında 796 milyon sterlin ‘insani‘ ve ‘yönetişim‘ yardımı aldı).

Ulusal Sağlık Hizmeti gibi hizmetlerin karşı karşıya olduğu finansman krizlerine karşın hükümetin GSYİH’nin yüzde 0.5’ini dış yardıma harcama taahhüdünün incelenmesi.

İngiltere’nin sığınma yardımı bütçesinin 2019’da 500 milyon sterlinden 2023’te 4.3 milyar sterline çıkarılması ki, eski yönetici Mark Lowcock geçen yılın sonlarında bu bütçenin Başbakan Johnson‘ın arkadaşlarına dağıtılan Covid dönemi PPE kontratlarına benzer bir ‘dolandırıcılık ve skandal‘ için olgunlaştığını söylemişti.

Bundan çok daha fazlasının berbata kullanıldığına dair ispatlara karşın (sadece Sierra Leone‘de bir dizel yakıt satın alma skandalında kaybedilen 2 milyon sterlinden fazla ya da 2020’de Afganistan’da boşa harcanan 3.5 milyar sterlin dahil dolandırıcılık nedeniyle kaybedilen paranın sistematik olarak eksik bildirilmesi(2020-2021’de 2.2 milyon sterlin).

2021’de Ortadoğu’da bir ‘çatışma bölgesindeki silahlı muhalif gruba‘ ödeme yapmakla suçlanan Relief International benzeri ortakların USAID ile birlikte finanse edilmesi, Batılı yardım kuruluşlarının iştiraklerinin dürüstlüğü ve ‘terör finansmanı riskleri‘ konusunda endişelere yol açmıştı.

Fransız Kalkınma Ajansı: Fransa’nın kılık değiştirmiş USAID’i mi?

1941 yılında Charles de Gaulle tarafından Ekvator Afrika’sını desteklemek hedefiyle kurulan Fransız Kalkınma Ajansı (AFD) Paris’in kontrolü altında faaliyet göstermekte; hükümet ödenekleri, tahviller ve yeniden yatırılan karlar yoluyla projeleri finanse etmekte, resmi olarak dünya çapında yoksullukla mücadele etmekte ve sürdürülebilirliği teşvik ettiği gayesiyle çalışmalarını sürdürmektedir.

Ancak tüm bu ‘yardımsever‘ faaliyetlerin ‘buz dağının görünmeyen yüzü‘ olduğuna dair algı da oldukça yüksek.

Fransız Kalkınma Ajansı hakkında neler biliyor?

AFD, fonlarının Fransız firmalarına bağlı olmadığını iddia etse de Disclose, 495 kontratın 320’sinin (2015-2019) Fransa merkezli şirketlere gittiğini ortaya çıkarmıştı.

AFD 2016 yılında Douala Havaalanı tadilatı için 46 milyon euro kredi vermiş; Fransız Sogea Satom ve Razel-Bec firmalarına 24.4 milyon euro meblağında kontrat imzalamıştı. 2018 yılında Air France ve diğer 14 havayolu şirketi, Douala Havalimanı’nın uçaklarının güvenliğini riske atan kötü durumundan şikayetçi olmuştu. AFD, sağladığı paranın bu proje için nasıl harcandığını ve denetlenip denetlenmediğini açıklamayı reddetmişti.

Fransa Sayıştayı 2020 yılında AFD’nin ‘prosedürlerinde, tesir çalışmalarında, kamu soruşturmalarında ve ödemelerinde şeffaflık eksikliği‘ olduğunu kaydetmişti.

Disclose soruşturması ayrıyeten AFD’nin, yönetimi çalışanlarına kötü muamelede bulunmakla suçlanan şirketlere milyonlarca euro aktardığını da ortaya koymuştu.

AFD çalışanlarının, ortalarındaki ücret farkını arttırmaya ve kıdem tazminatlarını azaltmaya çalıştığı iddia edilen idareleriyle ilgili problemlerden şikayet ettikleri de ortaya çıkmıştı.

AFD ayrıyeten 2022 yılında Ukrayna’ya 400 milyon euro bedelinde bütçe destek kredisi sağlayarak Kiev’i faal olarak desteklediğini açıklamıştı. AFD’nin özel bölüm finansman kolu Proparco 2024 yılında Avrupa Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Bankası’nın Ukrayna’ya yönelik destek programına katılma niyetini duyurmuştu.

ETİKETLER: Kalkınma, Milyon, Skandal, Sterlin, Yardım

Yorumlar

[ Yoruma cevap yazmaktan vazgeç ]

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.