Washington’dan ‘Rusya ve Çinsiz’ yeni ticaret koridoru önerisi

O’Brien, Orta Asya ülkelerinin global pazarlara ulaşma yolunun ‘temelde Rusya yahut Çin’den geçtiği’ gerçeğinden yakındığı konuşmasında, Bakü ve Erivan arasında Dağlık Karabağ konusundaki çatışmaların akabinde bir sınır belirleme süreci üzerinde anlaştıklarını ifade ederek, Azerbaycan ve Ermenistan üzerinden yeni bir rota önerdi.

Haziran ayında ABD Ticaret Temsilcisi (USTR) Kathleen Tai, Orta koridor olarak da bilinen Trans-Hazar üzerinden geçen Uluslararası Nakliyecilik Rotası’nın (TITR) ABD versiyonunu tanıtmak üzere Kazakistan ve Özbekistan’ı ziyaret ederek, Hazar üzerinden Güney Kafkasya ve Türkiye’ye uzanan bir rota ile Rusya ve Çin’i bir kenara bırakarak bölgeyi Batı’ya bağlamayı teklif etmişti.

Gürcistan da istenmeyen ülke oldu

Bununla birlikte, yeni önerdiği koridorda Gürcistan’ı da bypass edeceği kaydedilen Washington idaresinin, iktidardaki Gürcü Hayali Partisi ile çeliştiği, bu nedenle de Orta Koridor versiyonunda Gürcistan’ı Ermenistan ile ikame etmeye çalıştığı düşünülüyor.

Türkiye’den başlayarak Kafkaslar bölgesine, buradan da Hazar Denizi’ni aşarak Türkmenistan ve Kazakistan’ı takiben Orta Asya ve ÇHC’ye ulaşan Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridor (Orta Koridor) kapsamında Çin liderliğindeki bir konsorsiyum tarafından inşa edilen Gürcistan’ın Anaklia deniz limanı, bölgesel oyuncular tarafından orta koridorun çok önemli bir kesimi olarak isimlendiriliyor.

Orta Koridor, Türkiye’den Kafkaslara uzanarak Hazar Denizi’ni aşan, Türkmenistan ve Kazakistan’ı takip ederek Çin’e ulaşan tarihi İpek Yolu’nu yeniden canlandırmayı hedefliyor.

Pekin’in büyük ilgi duyduğu Orta Koridor, Çin’i Avrupa’ya bağlayan bu hat birçok avantajıyla Rusya, Türkiye ve koridor boyunca yer alan bölge ülkeleri açısından stratejik ulaşım yolu seçeneği olarak görülürken, Çin’den Avrupa’ya giden yıllık yaklaşık 10 milyon konteynerin yüzde 96’sının deniz yolu aracılığıyla taşındığı, yüzde 4’ünün ise, Kuzey Koridoru olarak adlandırılan Trans-Sibirya Demiryolu hattı üzerinden sevk edildiği biliniyor.

Çin’in Kuşak ve Yol Projesinin ana damarlarından birinin de Orta Asya’dan geçtiği düşünüldüğünde kilit durumda yer alan Orta Koridor’un dünyanın en çok önemli tedarik zincirlerinden biri olma potansiyeline sahip olacağı düşünülüyor.

Küresel ticaretin ABD ve Avrupa Birliği’nin (AB) süratle değişen katı paradigmaları nedeniyle jeopolitik ve ekonomik olarak giderek daha ehemmiyet kazanan Orta Koridor’un, Çin’in sunduğu Jenerasyon ve Yol Teşebbüsü ile yaratacağı sinerji sayesinde, Rusya ve Türkiye’nin sırf transit bir ülke değil, aynı vakitte bölgesel ekonomik entegrasyonun çok önemli aktörleri olarak jeopolitik pozisyonlarını güçlendireceği tahmin ediliyor.