Yargıtay Başkanı Akarca: Yargı yeniden yapılandırılmalıdır

2023-2024 Adli Yılı, Yargıtay Başkanlığı’nda bugün düzenlenen merasim ile açıldı. Yargıtay Başkanı Mehmet Akarca, salonda bulunan Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan‘a, davette bulundu. Akarca, “İnsan haklarının, hukuk devletinin ve demokrasinin en çok önemli teminatlarından biri olan yargı, yeniden yapılandırılmalıdır. Nitelikli, tarafsız ve bağımsız bir yargı için anayasal teminatların bulunması gerektiği açıktır” dedi.

Yargıtay Başkanlığı’ndaki açılışa, Erdoğan, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bakanlar ve yargı mensupları katıldı. 

Erdoğan’ın yeni anayasa davetini desteklediklerini belirten Akarca’nın konuşmasından öne çıkan başlıkla şöyle:

“Yargı, yeniden yapılandırılmalıdır”

Yeni anayasa insanın insan olarak yaşamasını kolaylaştırmalıdır. Yeni anayasa, insanca yaşanabilecek bir toplum sistemi kurmalıdır. Dünyanın tüm coğrafik bölgelerinde ve hukuk geleneklerinde yüksek mahkemeler, yargı idaresinde tesirli ya da belirleyici olup adli teşkilata istikamet verirler. Türel kontrolün yanı sıra etkinlik ve verimlilik açısında da mahkemelerin denetlenmesi ve onlara rehberlik edilmesi yüksek mahkemelerin misyonları arasında sayılır. Bu nedenle insan haklarının, hukuk devletinin ve demokrasinin en çok önemli teminatlarından biri olan yargı, yeniden yapılandırılmalıdır. Nitelikli, tarafsız ve bağımsız bir yargı için anayasal garantilerin bulunması gerektiği açıktır.

“Anayasa Mahkemesi’ne yapılan ferdi müracaatın olağan bir kanun yolu gibi uygulanmasının ortaya çıkardığı sıkıntılar da giderilmelidir”

“Yeni anayasada, Yargıtay’ın idari yapısı ve yargı organına ilişkin anayasal kararlar sistemsel bir yaklaşımla bu gereksinime göre düzenlenmelidir. Hakimler ve Savcılar Kurulu, Adalet Bakanlığı ve yüksek mahkemeler arasındaki görev ve yetki paylaşımı, yeniden planlanmalı ve heyet üyelerinin bir kısmı direkt yüksek mahkemeler tarafından seçilmelidir. Anayasa Mahkemesi’ne yapılan ferdi müracaatın olağan bir kanun yolu aynıi uygulanmasının ortaya çıkardığı meseleler da giderilmelidir. Uzmanlık gerektiren hususlarda engin bilgi ve tecrübeye sahip yargıçların geliştirdikleri dengeli içtihatların, ferdî müracaatın gayesine aşacak şekilde Anayasa Mahkemesi’nce uygulanması hukuksal güvenirlik ve öngörülebilirlik prensiplerini zedelemektedir. Bu şekilde oluşan belirsizlik ve karmaşa bozma oranlarının artmasına, yargılama sürelerinin uzamasına ve sonuçta adli kalitenin de düşmesine neden olmaktadır.”

Yargıtay ve Danıştay üyelerinin 12 yıl olan süre sonu kaldırılmalıdır 

Yargıtay ve danıştay üyelerinin 12 yıl olan süre hududunun kaldırılması gerektiğini söyleyen Akarca,” Temyiz incelemesi görevi, uzmanlık gerektiren bir husus olup lakin engin bilgi birikimi, güçlü tecrübeye dayalı olarak yürütülebilir. Yasal durumun devamı halinde Yargıtay üyelerinin çok önemli bir kısmının bir anda değişmesi kurumsal hafızayı ve kurumsal kültürü zayıflatacağı gibi belli bir süre ve tecrübe isteyen unvanlı vazifelere liyakatli aday bulunmasında da sıkıntılar yaşanmasına neden olacaktır. Bu nedenlerle bu misyonun layıkıyla yerine getirilmesi ve yargı bağımsızlığının korunması bakımında Yargıtay ve Danıştay üyelerinin 12 yıl olan süre hududu kaldırılmalıdır.” dedi.

“Kabul edilmezlik kararı verilmesi Yargıtay gibi yüksek mahkemelerin ortak özelliğidir”

İş yükünün denetim edilebilmesi için Yargıtay’ın ‘daha az ve daha kaliteli karar ver’ prensinini hayata geçirmesi gerektiğini ifade eden Akarca, sözlerine şöyle devam etti:

“İstikrar kazanmış içtihatlarla açıkça çelişen temyiz müracaatlarının beş kişilik heyetler tarafından incelenmesi yerine daha kolay bir yöntemle karara bağlanması zaman ve emek kaybını önleyecektir. Kabul edilmezlik kararı verilmesi Yargıtay yüksek mahkemelerin ortak özelliğidir. Bu bağlamda mukayeseli hukukta uygulandığı üzere uyuşmazlıkların çeşidine, davanın karmaşıklığı ve diğer özelliklerine göre farklı karar tipleri ya da karar alma tarzları de değerlendirilmelidir.

“Yargıtay Başkanlığı seçiminin daha kısa sürede sonuçlanabilmesi için TBMM Başkanlık seçimine aynı bir yordam belirlenmeli”

Yargıtay daire liderlerinin seçim yordamı de yeniden düzenlemelidir. Anayasamızın 154’üncü hususuna göre ‘daire başkanı seçilmek için Yargıtay Genel Kurulu’nun üye tam sayısının salt çoğunluğu gerekmektedir.’ Bu karar demokratik meşruiyet bakımından yararlı benzeri gözükse de birtakım hallerde seçimin aylarca sürmesi ilgili dairenin verimliliğini olumsuz etkilemektedir. Ayrıyeten üyelerin oy kullanmak için müzakereleri bırakarak her gün en az üç defa sandığa gitmesi de Yargıtay’ın geneli bakımından motivasyon ve iş kaybına neden olmaktadır. Yargıtay daire başkanlığı, Başkanvekilliği ve Yargıtay Başkanlığı seçiminin daha kısa sürede sonuçlanabilmesi için TBMM Başkanlık seçimine aynı bir metot belirlenmeli, tüzel düzenleme de Anayasa’da değil Yargıtay Kanunu’nda yapılmalıdır.

“Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, ülke Başsavcılığı olarak yeniden yapılandırılmalıdır”

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Türkiye Cumhuriyeti Başsavcılığı olarak yeniden yapılandırılmalıdır. Mukayeseli hukukta çoklukla ülke başsavcılığı sistemi mevcut olup adli makamlar arasındaki denkliğin de tesisi gerekir. Yapılacak soruşturmalarda devletin ilgili kurumlarıyla iş birliği yapılması çok önemli olduğu gibi yabancı ülkelerin adli makamlarıyla da üst seviye bir koordinasyon ve adli yardım sağlanmalıdır. Sınır ötesi hatalarla, uyuşturucu hataları, organize ve terör kabahatleriyle mücadele edebilmek için soruşturmaların tek elden uzmanlaşmış cumhuriyet savcıları ve gerekli teknik donanıma sahip adli kolluk işçisi tarafından gecikmeksizin yürütülmesi gerekir. Tüm bu gereksinimlere karşılık verebilmek gayesiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, ülke başsavcılığı olarak yeniden yapılandırılmalıdır.” (ANKA)