Yemen krizi tırmanıyor: Suudi Arabistan ve BAE karşı karşıya

Yıllardır vekalet savaşlarına tanık olan Yemen’de Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki gerilim, Aden Havalimanı’nda uluslararası uçuşların durdurulmasıyla yeniden tırmandı.

Suudi Arabistan, Riyad’tan bir heyeti taşıyan uçağın Yemen’e inişine ayrılıkçıların engel olduğunu iddia ederken, ayrılıkçılar da Riyad’ı, BAE uçuşlarını engellemek ve ülkeye fiili hava ablukası uygulamakla suçluyor.

Diğer taraftan Suudi Arabistan, BAE’nin desteklediği ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi’nin (STC), “BAE’nin talebi üzerine” kendi sınırına doğru ilerlediğini belirtti.

Riyad’ın “kırmızı çizgisi” ve hava harekâtı

Suudi Arabistan, STC’nin kendi sınırlarına doğru ilerlemesini “ulusal güvenlik tehdidi” ve “kırmızı çizgi” olarak niteledi. Gerilim, Salı günü Suudiler liderliğindeki koalisyonun, Mukalla Limanı’nda BAE bağlantılı olduğu iddia edilen bir silah sevkiyatını bombalamasıyla daha da tırmandı. Bu saldırının ardından BAE, Yemen’deki son askeri birliklerini de tamamen çekeceğini duyurdu.

Hadramut’taki Suudi Arabistan destekli yerel yönetim ise, bölgedeki askeri üsleri yeniden kontrol altına almak için bir operasyon başlattıklarını duyurdu. Hadramut Valisi Salim el-Hanbeşi, Cuma günü yaptığı açıklamada bu hamlenin “barışçıl yollarla” gerçekleştirileceğini savundu ve “Bu operasyon ne bir savaş ilanıdır ne de gerilimi tırmandırma girişimi” dedi. Vali, operasyonun sivilleri hedef almadığını belirtti.

Ekonomik çıkarların savaşı

İki ülke arasındaki çekişme sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik çıkarlara dayanıyor. BAE’nin desteklediği Güney Geçiş Konseyi (STC), geçtiğimiz ay Yemen’in en büyük petrol bölgesi olan Hadramut ile stratejik öneme sahip el-Mahra illerini ele geçirdi.

STC Sözcüsü Anwar Al-Tamimi Salı günü yaptığı açıklamada, ele geçirdikleri bölgelerden geri çekilme niyetlerinin olmadığını vurgulamıştı.

Dün yapılan açıklamada ise STC, bu bölgelere Suudi Arabistan destekli “Ulusal Kalkan” güçlerinin konuşlanmasını kabul ettiğini duyurdu. Ancak uzmanlar, bu adımı gerçek bir çözümden ziyade bir “itibar kurtarma” girişimi olarak niteliyor.

Hadramut Yemen’in en zengin kaynaklarına sahipken, el-Mahra ise Suudi petrolünün Hürmüz Boğazı’nı baypas ederek Umman Denizi’ne ulaşmasını sağlayacak boru hattı projeleri için oldukça kritik bir güzergah.

1990’a kadar güney ve kuzey olmak üzere iki parçadan oluşan Yemen’de, güneydeki ayrılıkçı hareketler 1994’te yeniden bağımsız bir devlet olmak için harekete geçmişti. Bu hedefler ve 2014’te tırmanan gerilim ülkede kanlı bir iç savaşa neden oldu. Kuzeyi İran destekli radikal İslamcı Husiler ele geçirdi ve başkent Sana’da kontrolü sağladı. Husilerin bu adımı, uluslararası toplumun resmi olarak tanıdığı merkezi hükümetin Suudi Arabistan’ın desteklediği güneye kaçması ve Aden’e yerleşmesiyle sonuçlandı.

Husiler durumdan memnun

Bölünme, kuzeyi ve başkent Sana’yı kontrol eden İran destekli Husilere yaradı.

Uluslararası gözlemciler, Husilere karşı kurulan Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun tamamen çözülme riski taşıdığını belirtirken, Yemen hükümeti, BAE ile olan savunma anlaşmalarını askıya aldı. ABD, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler taraflara sükunet çağrısında bulundu.

BM verilerine göre, iç savaşın başladığı 2014’ten geçen yıla kadar Yemen’de 380 binden fazla insan hayatını kaybetti. Savaşla doğrudan veya dolaylı bağlantılı olarak tam kaç kişinin öldüğü ise net olarak bilinmiyor.

BM, 2026 itibarıyla Yemen halkının yüzde 80’den fazlasının insani yardıma muhtaç olduğunu duyurdu. Yaklaşık 13 milyon Yemenlinin hayatta kalma mücadelesi verdiği, 400 bin çocuğun ise yetersiz beslenme nedeniyle ölüm tehlikesiyle karşı karşıya olduğu aktarıldı.