Yeni yazıt ortaya çıkardı: 1500 yıl önce Antik Roma’da vergi kaçıran memurlar için idam istenmiş

Muğla’nın Yatağan ilçesindeki Stratonikeia Antik Kenti’nde ortaya çıkarılan bir yazıt, yaklaşık 1500 yıl önce Roma İmparatorluğu’nda yaşanan bir vergi yolsuzluğunu gün yüzüne çıkardı. Yazıtta, imparatorluk hazinesine eksik bildirim yaparak aradaki farkı zimmetlerine geçirdikleri öne sürülen memurlar için idam cezası talep edildiği anlaşıldı.

Arkeofili’de yer alan çalışmaya göre, MS 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen belgede, Konstantinopolis’teki imparatorluk hazinesine gönderilmesi gereken vergilerin olduğundan daha düşük gösterildiği ve bazı memurların aradaki parayı kendi çıkarları için kullandığına ilişkin şikâyetler yer alıyor.

Şikâyetlerin artması üzerine dönemin valisi Flavius Illus Pusaeus Dionysius, olayın araştırılması için özel bir elçi görevlendirdi. Ancak soruşturmanın sonuçsuz kalması üzerine konu daha sert bir biçimde ele alındı.

MS 480 civarında yayımlanan kararın, vergi kaçakçılığının önüne geçilememesi halinde soruşturmayla görevlendirilen elçinin mal varlığına el konulacağı yönünde bir tehdit içerdiği belirtiliyor. Bununla da yetinmeyen vali, vergi yolsuzluğundan suçlu bulunanların idam edilmesini istedi.

Varşova Üniversitesi’nden arkeolog Pawel Nowakowski, kararın arkasındaki yaklaşımın yalnızca devletin uğradığı maddi kayıpla açıklanamayacağını belirtiyor. Nowakowski’ye göre mesele, doğrudan imparatorun otoritesine yönelik bir tehdit olarak görülüyordu.

Nowakowski, “Konu suçun büyüklüğünden çok imparatorluk iradesine karşı gelmekle ilgili. Bu bir tür isyan ya da imparatorun otoritesine hakaret” değerlendirmesinde bulundu.

Roma İmparatorluğu’nda resmi kararların ve emirlerin taşlara kazınması, yönetimin otoritesini görünür kılmanın ve kararları geniş bir kesime duyurmanın yollarından biriydi.

Stratonikeia’da bulunan yazıtın da bu nedenle yalnızca bir yolsuzluk vakasını belgelemekle kalmadığı, aynı zamanda imparatorluk yönetiminin vergi gelirlerine yönelik müdahalelere karşı ne kadar sert bir tutum aldığını gösterdiği değerlendiriliyor.

Araştırmacılara göre yazıtın hazırlanıp kamusal alanda sergilenmiş olması, valinin kararının uygulanmış ve caydırıcı olduğunun düşünülmesiyle de bağlantılı olabilir.

( ALINTI arkeofili.com/mugladaki-1-500-yillik-yazit-buyuk-bir-vergi-y… )