Yönetmen Nuri Bilge Ceylan: Belki de artık hiç film çekmem

 20. Akbank Kısa Sinema Şenliği’ne onur konuğu olarak katılan direktör Nuri Bilge Ceylan, yapmayı düşündüğü çalışmalara ilişkin, “Şu an ne yapacağımı bilmiyorum. Hislerime bırakıyorum, bekliyorum, kitap okuyorum, geziyorum sonra tabiatıyla bir şey yavaş yavaş hakimiyet kuruyor üzerimde. Sinema çekmek için onu bekliyorum. Tahminen de artık hiç sinema çekmem, bilmiyorum.” dedi.

Akbank Sanat’ta gerçekleşen programda gençlerle ve sinemacılarla buluşan Ceylan, ilk sineması “Koza”nın gösteriminin akabinde sinema hayatına dair açıklamalar yaptı.

Sinemaya adım attığı yıllarda şimdi video kameraların, internetin olmadığını belirten Ceylan, “Çocukluğum Çanakkale Yenice’de geçti. O küçücük kasabada bir sinema vardı ve her gün sinema değişirdi. Nasıl yaşamamız gerektiğini ve ne olmak istediğimizi o sinemadan öğrendik. Sinemalar değiştiği için de her gün hayallerimiz değişirdi. Mehmet Eryılmaz’ın bana çok büyük yararı olmuştur. O olmasaydı ben sinemaya başlamamış bile olabilirdim.” dedi.

Ceylan, Eryılmaz’ın çektiği bir kısa sinemada kendisini başrolde oynatmak istediğinden bahsederek, “Bütün etaplara dahil olmak şartıyla, sinema yapmayı öğrenebilirim fikriyle kabul ettim. Sineması çektik, montajına girdim. Her şey mucize geliyordu. Sonra bir kamera satın aldım. Aklıma gelen fikirleri not ediyordum ve onları çekiyordum. Öğrenmenin en iyi yolu kesinlikle kusur yapmaktır. Zira yanılgılar doğruyu öğretiyor beşere.” sözlerini kullandı.

 “Kendi ruhumun, dünyanın ya da hayatın sırları başıma takılıyor ve onların peşinde gidiyorum”

Sinemanın bir arayışı temsil ettiğine dikkati çeken usta direktör, şöyle devam etti:

“İnsan bir yere gelip de bir şey olmuyor, devamlı arıyorsun, anlamaya çalışıyorsun. İnsan bedenen yaşlanıyorruhu çocuk. Şuur daha çok bilmediği bölgelere ağırlaşıyor. Ben mesela öğretmen olamam. Zira bildiklerim beni ilgilendirmiyor. Bilmediğim, kendi ruhumun, dünyanın ya da hayatın sırları başıma takılıyor ve onların peşinde gidiyorum. Bundan Ötürü sinema yapmak da asla bir bildiri yahut bildiklerimi diğer insanlara aktarmak gibi bir eylem olamaz. Sinema yaparken kendim de bir şey arıyorum. Fakat o şekilde motive olabilirim. Sinema yapmak bir cins araştırma, terapi, anlamaya çalışmak benim için.”

Filmlerinde Rus edebiyatının tesirlerinin olduğuna işaret eden Nuri Bilge Ceylan, “Cemal Süreya gibi söyleyecek olursam ‘Suç ve Ceza’yı okudum, o gün bugündür huzurum yoktur. Aslında bu romanı çok beğendiğimden değil, beni anlatıyor geldi. ‘Kış Uykusu’ temel olarak Dostoyevski’nin iki kıssasından yola çıkarak, onlara dayanarak yazılmış bir sinema. Kendimi tanımama, insan denen şeyi anlamama yardım ettiğinden Rus edebiyatını seviyorum.” diye konuştu.

Ceylan, kendisine göre ruha sahip insanların kardeş olduğunu söyleyerek, “Mesela Tarkovski’nin sinemalarında Eric Rohmer’dan şeyler görürüz. Bu çok olağan ve hoşuma gidiyor. Yalnızca sinemalar değil, kitaplar, hayattaki her şey insanı etkiliyor. Bütün bunların toplamıyız aslında. Abbas Kiarostami de bana çok kapı açtı. Onun sinemalarında de kesinlikle büyük kıssalar bulmak gerekmediğinin örneğini görmek çok heyecanlandırmıştı beni.” dedi.

 “Belki de artık hiç sinema çekmem bilmiyorum”

İlk sinemalarına ilişkin tenkitleri olduğunu belirten Ceylan, şunları kaydetti:

“‘Kasaba’ Berlin’de gösterildiğinde çok kötü gelmişti, diyalogların çalışmadığını düşünmüştüm. Diyalogların çalışmıyor oluşu, bende tuhaf bir dehşet yarattı diyaloglara karşı. Hala ‘Kasaba’yı izleyemem. Bu sıkıntıyı halletmem için radikal tahliller aramaya başladım ve bir daha dublajla sinema yapmadım. Diyalog korkusu bende o denli bir travmaya neden oldu ki, son sinemama kadar ‘Acaba burada bu diyaloğu çalıştırabilir miyim?’ gibi dehşetler yaşadım.”

Sinemada zaman kavramının altını çizen Nuri Bilge Ceylan, “Zaman benim için dünyadaki en trajik şey. Zaman kavramı, benliğime hakim olduğunda her şey manasını yitiriyor benim için. Aslında her şeyi çok manalı bulan değilim. O yüzden biraz manası yaratmak zorunda kalıyorum tahminen de. Her şeyin boş gelme duygusu beni çok kolay tesiri altına alabiliyor. Bundan Ötürü edebiyat, sanat, sinema, sinema yapmak, bunların hepsi benim bu tarafıma çok iyi geldi. Zira aksi takdirde melankolik üretim bünyeme hükümran olabilirdi.” dedi.

Ceylan, gelecekteki çalışmalarına ilişkin de şunları anlattı:

“Şu an ne yapacağımı bilmiyorum. Çekmecesinde bir sürü projesi olan direktörlerden hiçbir zaman olamadım. Zira bir sinema yapmak insanı değiştiriyor. Mesela iki tane projem olsa, birinciyi çektiğim zaman o denli bir duruma geliyorum ki ikinciyi çekmeyi istemez bir halde oluyorum. Bundan Ötürü hislerime bırakıyorum, bekliyorum, kitap okuyorum, geziyorum sonra bizatihi bir şey yavaş yavaş hakimiyet kuruyor üzerimde. Sinema çekmek için onu bekliyorum. Tahminen de artık hiç sinema çekmem, bilmiyorum. Proje bazlı sinema çeken biri değilim. Bu ortalar fotoğrafla uğraşıyorum, daha çok hoşuma gidiyor.”