Afganistan’ın Ankara Büyükelçisi Ramin: Türkiye’de üç kategoride Afgan var

ABD’nin Afganistan’dan 2021 yılı ağustos ayında çekilmesinin akabinde Taliban yönetimi ele geçirmişti. Pek çok ülke Türkiye de Taliban idaresini resmen tanımıyor lakin iki ülke ilişkileri son periyotta gelişmeye devam ediyor.

Türkiye’nin Kabil Büyükelçiliği ve diplomatları misyonlarını sürdürürken, ABD’nin çekilmesi öncesinde de Ankara’daki Afganistan Büyükelçisi olan Ramin, Taliban yönetimiyle de pozisyonunu devam ettiriyor.

Büyükelçi Ramin, Ankara’da Diplomasi Muhabirleri Derneği üyelerinden oluşan küçük bir grup gazeteciyle yaptığı söyleşide, son seçimlerde de gündemde olan Afgan sığınmacılar konusu başta olmak üzere iki ülkeyi ilgilendiren soruları yanıtladı.

Ramin, bu basın toplantısını aslında seçimlerden önce düzenlemek istediğiniiç siyasi tartışmalara girmek istemediği için ertelediğini de ifade ederek, “Ekonomideki tablo kötüleştiğinde insanlar ile devlet ve hükümet münasebetinde güven azalıyor. İnsanlar etrafta bir suçlu arıyorlar” halindeki müşahedesini de aktardı.

Günümüz dünyasında göç konusunun her ülke için geçerli olduğunu “Türkler de Asya’dan buraya göçmeseydi tahminen bugün Türkiye olmazdı. Göçmenler olmasa ABD de bugünkü Amerika olamazdı” yorumuyla aktaran Ramin, Türkiye’ye gelen sığınmacılarla Avrupa’ya farklı nedenlerle giden Türklerin durumları arasında paralellik olduğunu da savundu.

Ramin, Afganistan’daki kaideler tamamen düzelmedikçe göçün sıfıra indirilemeyeceğini de belirtti. 

“60-65 bin Afgan seçmen var”

Büyükelçi Ramin, Türkiye’deki Afganların üç farklı kategoride ele alınabileceğini ifade ederek, düzenli ve yasal yollarla burada bulunan Afganlar için güya yasadışı gelmişler bir yanlış algı bulunduğunu kaydetti.  

Ramin, birinci kategoride yaklaşık 50 bin civarında oturma müsaadesi olan düzenli göçmenlerin geldiğini ve bu şahısların bekleme sürecinde olduklarını ve çalışma müsaadeleri bulunmadığını kaydetti. İkinci kategoride uluslararası müdafaa statüsü altında olan Afganların geldiğini, onlara bu statünün önce süreksiz olarak verildiğini ve uzun süre bekleyebildiklerini söyleyen Ramin, bu bireylerin sayısının ise 130 bin civarında olduğunu kaydetti.

Yasadışı yollardan ise genel olarak 100-150 bin arası sığınmacının gelişinin söylediği söz edilen olduğunufakat şu anda bu sayının çok daha azaldığını ve 50-60 bine kadar düştüğünü belirten Ramin, 2022 yılında kaçak olarak gelen toplam 70 bin kişinin geri gönderildiğini belirtti. Ramin, yasadışı göçten bahsedildiği için bu sayılardan nasıl bu kadar emin olabildiği sorusuna karşılık ise bunların Göç Yönetimi’nin resmi sayıları olduğunu kaydetti. Ramin, Afgan topluluklarla da yakın ilgi içinde olduklarını ve sayıları onlarla da konuşarak sağladıklarını söyledi.

Bu ortada son seçimlerde oy kullanan Afgan kökenli seçmen sayısının 60-65 bin kadar olduğunu da aktaran Ramin, lakin bu şahısların son devirde gelenler olmadığını, yalnızca 4 bin kadarının son birkaç yılda mülk alarak yahut yatırım yoluyla vatandaşlığa geçtiğini, büyük bir kısmının on yıllardır, 1980’lerden bu yana Türkiye’de yaşayan vatandaşlar olduğunu kaydetti.

Büyükelçi Ramin, Afganistan’dan Türkiye’ye yasadışı göçün yalnızca İran üzerinden gerçekleştiğini de söyledi.

Afganistan’dan Türkiye’ye gelenlerle ilgili kamuoyunda birtakım yanlış bilgiler bulunduğunu, bunlardan birinin Türkiye’nin onlara maddi yardım yapması olduğunu söyleyen Ramin, paranın genelde uluslararası göç derneklerinden geldiğini kaydetti.

“Ailelerin kimileri kızlarının eğitimi için geliyor” 

Ramin, Afgan ailelerin kimilerinin şimdi Afganistan’da okula gitmelerine izin verilmeyen kız çocuklarının eğitimi için göç etmek zorunda kaldığını da ifade ederek, ülkedeki durumun düzelmesi için vakte ihtiyaç olduğunu bildirdi.

15 Ağustos 2021’de idareye gelmesiyle Taliban bayanların çalışması ve kızların eğitim almasına yönelik önemli kısıtlamalar getirmişti. Kızların önce ortaokul ve liselerde, sonra da üniversitelerde eğitim alması engellenmiş durumda. Afgan bayanların yerel ve yabancı sivil toplum kuruluşlarında çalışması da askıya alındı.

Türkiye’nin kız çocukları ve bayanlar için Taliban nezdindeki teşebbüslerinin kâfi olup olmadığının sorulmasına karşılık Ramin, Ankara’nın “dengeli ve pragmatik” bir siyaset takip ettiğini ve ülkedeki birtakım şeylerin süratli bir şekilde değişmesinin mümkün olmadığını belirtti.

Öte yandan sosyal medyada da yer alan ve Türkiye’deki bayanların rahatsız edildiği kimi görüntüleri çekenlerle ilgili gerekli süreçlerin yapılması ve geri gönderilmeleri için Türk yetkililerle iş birliği içinde olduklarını söyleyen Ramin, bu bireylerin kimilerinin Pakistanlı da olabildiğini belirtti.

Büyükelçi Ramin, Afganların Türkiye’de bilhassa tarım ve hayvancılık dallarında çalıştırıldıklarını zira çoban bulmakta çok zorluk çekilebildiğini söyleyerek, bu bölümlerde iki ülke arasında kalıcı bir sistem kurulmasını önerdiklerini, böylece çobanlık için gelmek isteyenlerin de kayıtlı şekilde gelebileceğini ve denetleme olacağı için yasadışı göçün azalacağını kaydetti. Ramin, hükümetin bu teklife karşılık vermek için seçimi beklediğini de ifade etti.