‘Biden dönemi, Türk-Amerikan ilişkilerinin en berbat dönemiydi. Biden Türk karşıtı değil, adeta Türk düşmanıydı’

“Trump herkesi şaşırtabilen bir insan. Bundan Ötürü Ortadoğu siyasetlerinde da şaşırtabilir. Hayal kırıklığı konusunda emin değilim. Amerikan halkına birtakım bildiriler verdi ve bu bildirilerin tamamından geri döneceğini düşünmek istemiyorum. Bu vaatlerden birisi savaşlarla ilgiliydi. ‘Savaş başlatmayacağız ve mevcut savaşları yürütmeyeceğiz’ diyordu. Ukrayna konusunda kendisi başta olsa aslında savaşın çıkmasına izin vermeyeceğini söyledi. Seçildikten sonra birkaç görüşme ile savaşı bitirebileceğini söylüyordu. ABD’de bu hususta beklenti yüksek. Valday Forumu’nda da beklenti yüksekti. Rus uzmanlar da bu beklenti içerisindeydi. Hatta Putin’in kendisinde de beklenti vardı. Farklı zira Putin, Valday’da Trump’ı arayıp aramayacağı konusunda kararsız gözüküyordu. İki taraf da karşılıklı olarak mesaj veriyor. Putin’in söylediklerinden de anladığım kadarıyla ABD’nin yaptırımları sebebiyle Trump’ı şahsen aramayacağını çıkarttım. Fakat Trump direkt arayıp gelip konuşmak isterse hayır demeyeceğini de belirtti.

Valday’daki Forum’a, dünyanın her bölgesinden belli sayıda uzman geldi. Orası biraz gösterge gibiydi. Ruslar iyi görünüyordu. Çinliler, ‘Bu adam bizimle uğraşacak’ diyordu. Mısırlılarla konuştum, Ortadoğu’dan gelenlerle konuştum. Trump’ın Suriye ve Irak’tan çekilmesinin mümkün olduğunu söylediğimde bana katılıyorlardı. Ama İranlı uzmanlar da kendi ülkeleriyle uğraşılacağını düşünüyordu. Bir de yaptığı atamalara ne kadar değer vermek lazım ondan emin değilim. Trump güçlü bir isim ve atadığı isimlerin tam bir otonomi ile siyaset belirlemesine izin vereceğini düşünmüyorum. Tabiri caizse ipler Trump’ın elinde olacak. Amerikan kamuoyuna verdiği iletiler neydi? Biri savaşlarla ilgliydi. Bu mevzuda Trump’ın Amerikan halkını yüzde 100 şaşırtacağını düşünmüyorum. Dünya kamuoyunu da şaşırtacağını düşünmüyorum. Ukrayna savaşını durdurma konusunda teşebbüslerde bulunacaktır. Fakat Ruslar hangi hangi kaideleri kabul eder ben bundan emin değilim. İsim vermemek lazım çünkü kimi toplantılar özeldi. Fakat Valday’daki toplantılarda, ‘Bir an önce ateşkes’ diyenlere Ruslar sıcak bakmıyordu. Çünkü savaş alanının tamamında üstünlüğü ele geçirdikleri için buna sıcak bakmıyorlar. Fakat önemli bir müzakereden de uzak durmayacaklarını belirtiyorlardı.”

“İnşallah Ankara, duruma göre planlamalar ve hesaplamalar yapıyordur. Fakat ben ne hikmetse yapıldığı kanaatinde değilim. Kendi aralarında bir şeyleri konuşuyor olması, hükümet etraflarının hesap yaptığı manasına gelmez. Trump’ın ikinci döneminde Türkiye ilişkileri nasıl olacak? Bana kalırsa Biden dönemi, Türk-Amerikan ilgilerinin en berbat devriydi. Tahminen biz bunu çok hissedemedik zira dünya, çok kutupluluğa evrildi. Bir manada Türkiye’yi, Amerika’nın belalarından çok kutupluluk kurtardı. Ukrayna’daki savaş kurtardı. Jeff Flake’in mutlu ayrıldığını söylemesi olağan. BRICS için de ‘Türkiye’nin katılmasını istemeyiz ama katılırsa BRICS içinde müttefikimiz olur’ diyordu. Yani demek istediklerim şu: Trump’ın yeni dönemi, Biden devrindeki kadar kötü olamaz. Biden, kişilik olarak Türk zıddı değil, direkt Türk düşmanı birisiydi. Sözleri seçerek kullanıyorum. Adeta ırkçı derecede Türk zıddıydı. Siyasi hayatı onlarca yıldır böyleydi. Bunların neredeyse hepsini de hayata geçirmek için geldi göreve.

Fakat Ukrayna savaşıyla birlikte çok kutupluluğun yerleşmesi, Türkiye’nin üstüne fazlaca gelmesine mani oldu. Yeniden de oldukça uğraştılar. Biden, göreve geldikten sonra 24 Nisan’da o lanet lafı ısrarla kullandı hatırlarsanız. Bu 24 Nisan’da, İsrail’in Gazze soykırımı ortadayken o lanet lafı yeniden kullandı. Trump’ın yeni dönemi, Biden devrinden daha kötü olamaz Türk-Amerikan ilişkileri için. Trump idaresinin en üst düzeylerinde olmasa da gruplarında yer alacak birçok insan, Türk-Amerikan bağlarını gözden geçirmek gerektiğini söylüyor. Türkiye’ye daima olarak ‘Rusya ile niçin yakınlaştın? Çin ile niçin temas kuruyorsun diyoruz. Onların da birtakım talepleri var ve bu talepler anlaşılır şeyler. Görüşmek lazım’ diyorlar. Türkiye’nin bu çerçevede bir ev ödevi yapması lazım. Biz bir açılım içindeyiz. Bir yandan Ortadoğu’da kurulacak Kürdistan’ı içimize konfederasyon olarak alarak büyütmeye hazır olduğumuzu söylersek, adamlar da ‘Bu senin çok zararına’ demeyecektir. Kendi içimizde ne yapacağımıza karar vermemiz lazım.

Kıbrıs konusunda mesela ne diyeceğiz? İki devlet konusunda Filistin örneği verilebilir. ‘Niye’ sorusu sorulmalı. Şimdiki ABD idaresinin AB’ye çok sempatisi olmadığı için Avrupa Birliği argümanını bize karşı kullanmaları kolay olmaz. Fakat biz Yunanistan ile bağlarımızı ve Kıbrıs Rumlarını, Batı dünyasıyla bağlantılarımızın anahtarı benzeri görmeye devam edersek kendimiz yanılgı yaparız aslında. Kendimiz hem Kıbrıs’ta, hem Ege’de kendi ilan ettiğimiz siyasetlerin gerisine düşen bir şey yapıyorsak, Amerikalılar da gelip ‘Ben size destek vereceğim’ demeyecektir. Onun için burada çalışma yapmak lazım. Suriye konusu çok bariz. ABD’nin çekilme ihtimali kuvvetli. Ama biz ‘Esad ile barışmaktan yana değiliz, el verin devirelim’ dersek, o zaman Rusya ile papaz oluruz. İran ile ne olduğumuz belli değil esasen. Ayrıyeten o denli bir şeye ABD tekrar gelir mi o da meçhul. O yüzden bizim kendimize çeki düzen vermemiz ve karşımızdakilerle neyi ve nasıl konuşacağımıza hazır olmalıyız.

Ben bunun yapıldığı kanaatinde değilim. Daima olarak ‘Esad ile uzlaşmayacağız. BMGK 2254 sayılı karara bakın. Esad muhaliflerle anlaşsın. Yeni anayasa çıksın. Yeni siyasi yapı oluşsun. Onlara göre seçim yapılsın’ derseniz, o zaman Amerika ile Suriye konusunu nasıl konuşacaksınız? Bu türlü konuşan bir Türkiye, ABD’ye ‘Suriye’den çekilmeyin’ demiş olur. ABD oradan çekilirse, Suriye hükümeti Ruslarla birlikte toprakları üstünde egemenlik kurmaya çalışır. Biz Suriye’deki idarenin güçlenmesini istemediğimize göre, ABD’nin çekilmesini istemiyoruz manası gelir. Ne istediğimize ne yapacağımıza önce kendimiz karar vermeliyiz. Sonra da buna göre siyaset belirleyip, çerçevesini çıkartıp, müzakere alanlarını ve kırmızı çizgileri hesap ederek ortaya çıkmak lazım. O vakit tahlil alınır. Trump ile imkan pencereleri de açılır o zaman. Trump, Çin ile ticari savaşa tutuşacaksa, Çin ile ilişkiler güçlü tutulup Türkiye’ye yatırım yapmaları sağlanabilir mi? Hangileri ‘Türk Malı’ şeklinde Avrupa’ya ürün satışı yapabilir? Avrupa’da zora giren sanayi şirketlerinin, Türkiye’ye yatırım yapması ne kadar mümkün dür? Bunlar hesaplanmalı. 23 Şubat’ta Almanya’da seçimler var. Kuvvetle muhtemelen AFD ile Sahra Wagenknecht’in BSW partisinin koalisyonla iktidara geleceğini göreceğiz. Avrupa’da şu anda vatanseverlik temelli partiler yükseliyor. Bunu dikkate almak gerekiyor.”