Buğra Gökce’den “kentsel dönüşüm yasası” eleştirisi: Lüks konut üretmenin ve kent rantı aktarımının yeni bir enstrümanı

Hak gaspına neden olacağı tenkitleriyle gündeme gelen kentsel dönüşüme yönelik düzenlemeler içeren kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek maddeleşti. Kanunla ilgili tartışmalar sürerken İl Plancısı ve İBB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Buğra Gökce, sosyal medya hesabından paylaşımda bulundu.

Kentsel dönüşüme yönelik düzenlemeler içeren kanun teklifi konusunda kaygıları olduğuna vurgu yapan Gökce, münasebetlerini sosyal medya platformu X’te açıkladı. Gökce’nin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşım şu şekilde:

“Yeni kentsel dönüşüm yasası hakkında vatandaşlarımızın dert ve tasaları var.

Halkımız meskenlerine el konulacağını ve kent sürgününe dönüştürüleceğini düşünüyor.

Bu telaşların da haklı münasebetleri var.

“Mevcut süratle 6 milyon yapının dönüştürülmesi için 35 sene gerekiyor”

Kentsel Dönüşüm Yasası 2012 yılında yürürlüğe girdi. TBMM raporuna göre bugüne kadar 2 milyon 200 bin bağımsız kısım dönüştürüldü. Halbuki dönüştürülmesi gereken bağımsız kısım sayısı bunun 3 katı. Mevcut süratle 6 milyon yapının dönüştürülmesi için 35 sene gerekiyor.

İstanbul’da 6306 sayılı yasanın yürürlüğe girdiği tarihten bugüne kadar 69 adet Riskli Alan, 152 adet Rezerv Yapı Alanı ve yaklaşık 84.000 adet Riskli Yapı ilan edildiğini görüyoruz.

“11 yılda dönüşen bina sayısı yalnızca 84 bin”

İstanbul’da 1 milyon 200 bin bina var. Bunlardan 800 bini 2000 yılı öncesi yapılmış. 11 yılda dönüşen bina sayısı yalnızca 84 bin.

Neden? Zira 10 yıllık 6306 sayılı Kanun’un uygulama karnesi iç açıcı değil!

1. Kentsel dönüşüm yasası hedefine uygun uygulanmadı, şahıslara, şahıslara, zümrelere ve gruplara yeşil alanların, askeri alanların imara açılması aynıi yollarla rant aktarma aracı olarak kullanıldı.

2. Kentsel dönüşümün rant odaklı ele alınması nedeniyle büyükşehirlerde ve bilhassa İstanbul’da kent sürgünleri yaratıldı.

3. Vatandaş da bu tabloya bakarak Rezerv Alan tarifinin meskun alanlara genişletilmesinden endişeleniyor. Bu nedenle vatandaşlar mevcut yasaya güvenmiyor. Hükümet benim meskenime el koyacak beni de kentin çeperlerine sürecek diyor.

“Yasa, kiracılarla ilgili hiçbir düzenleme getirmiyor”

Yasanın,

Geliştirdiğimiz ve deneyimlediğimiz süratli tarama sistemi ile 6306’ya göre yapılacak tespit öncesi bir formül eklenmediği, riskin derecelendirilmediği,

Kiracıları yok saydığı ve kiracılarla ilgili hiçbir düzenleme getirmediği,

Yapıların kısmen yada yenilikçi metotlarla güçlendirmesiyle ilgili bir düzenleme içermediği,

Yapı kayıt evraklı yapıların yeniden yapılması ve güçlendirilmesi konusunu ihmal edip, tahlilsiz bıraktığı,

Kültür varlıklarındaki yenileme ve bu binaların ihya edilmesi, onarılması, güçlendirilmesi ve sarsıntı riski karşısında nasıl ayakta kalacakları konusunda eksiklikleri gündeme almadığı,

Riskli yapıların en çok bulunduğu yapı stoklarını ve bilhassa kaçak yapıların akıbetinin ne olacağına dair söylediği söz olmadığı,

Bununla birlikte teklife göre riskli yapı tespiti ve tahliyesi yapılırken maliklerin mülke el konulma telaşlarını doğurduğu anlaşılmaktadır.

“Lüks konut üretmenin ve kent rantı transferinin yeni bir enstrümanı”

Oysa tüm süreçlerde yurttaşların teşvik ve ikna edilmesi en sağlıklı yoldur.

Yasa katılımcı, şeffaf, kent ve insan odaklı, yerel idarelerin bilgisi, deneyimi ve kabiliyetini de içine alan, merkezi hükümeti tek aktör olarak konumlandırmayan bir şekilde yapılmalıydı.

Ne yazık ki mevcut haliyle yasa lüks konut üretmenin ve kent rantı transferinin yeni bir enstrümanı olmaktan öteye gidemiyor.

Şehirlerimiz ise hala sarsıntı ve afetlere karşı direnç kazanmayı bekliyor.”