CHP İzmir milletvekili Gökçen’den Bakan Işıkhan’a: Bu kadar çocuk işçiyi, iş cinayetini görmekten hiç mi rahatsızlık duymuyorsunuz

CHP İzmir Milletvekili Gökçe Gökçen, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan‘a “Sorumluluk alanınızda bu kadar çocuk emekçiyi, iş cinayetini, iş kazasını duymaktan, görmekten hiç mi rahatsızlık duymuyorsunuz” diye sordu.

CHP İzmir Milletvekili Gökçen, TBMM Plan ve Bütçe Kurulu’nda iş hayatlarında yaşanan sıkıntılara dair açıklamalar yaptı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Işıkhan’a bu husus ile ilgili sorular da yönelten Gökçen’in açıklamaları şöyle:

“Sayın Bakan, bu sabah sunumuzu dinlerken sanki biz farklı ülkelerde mi yaşıyoruz diye merak ettim. Bu sunuma bakılırsa işsizlik çözülmüş, gençler İŞKUR’a gitmedikleri işsiz kalmışlar, gidince çabucak iş bulacaklarmış, insanlar sendikalı oldukları için işten çıkarılmıyormuş, iş cinayetleri güya hiç yaşanmıyormuş, yapay zekâyla iş kazaları önleniyormuş, gururu kırılan, oğluna kızına iş ararken gözyaşlarıyla bize ulaşan insanlar, intihar eden gençler güya gerçek değilmiş aynıi bir tablo çizdiniz gerçekler bu türlü değil.

“Türkiye 2022 yılında personel vefatlarında dünyada 3’üncü, Avrupa’da ise 1’inci oldu”

Türkiye 2022 yılında personel vefatlarında dünyada 3’üncü, Avrupa’da ise 1’inci oldu. Emekçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin raporuna göre 2022 yılında 1.843 iş cinayeti meydana geldi. 2023 yılının ilk on ayında en az 1.543 iş cinayeti yaşandı. Alaşehir Sümer Oral Mesleksel Eğitim Merkezi elektrik tesisatları ve pano montörlüğü kolu 11’inci sınıf öğrencisi olan Zekai Dikici, elektrik tesisat işinde çalışırken 5’inci kattan düşerek öldü. Ankara’da bir mobilya kesim atölyesinde çalışan 13 yaşındaki A.A.’nın başı asansörle duvar arasına sıkıştı ve A.A hayatını kaybetti. 73 yaşındaki A.Ç kapalı yüzme havuzu inşaatında çalışırken istikrarını kaybederek çatıdan düştü ve hayatını kaybetti. Son sekiz senede Gaziantep’te yer alan Akınal Sentetik bünyesi altında çalışmakta olan 9 emekçi elini kaybetti. Personellerin söylediğine göre makinelerin kullanımına dair bir eğitim verilmeden ve herhangi bir güvenlik tedbiri alınmadan emekçilere makineler kullandırılıyor. Yeniden, çalışanların belirttiğine göre yılda toplam kaç kişinin uzuv kaybı yaşadığına dair resmî bir kayıt bulunmamakta. Bu yaz sıcaklıkları mevsim normalleri üzerinde gitti; İzmir’de öğlen sıcağında çalışmak zorunda kalan PTT emekçisi bir bayan sıcaktan ötürü beyin kanaması geçirerek hayatını kaybetti.

“Türkiye’de haftalık 49 saatin üzerinde çalışanların oranı yüzde 28”

İSİG raporuna göre, sıcak havada çalışan tarım emekçileri serinlemek için girdikleri gölet ve sulama kanallarında öldü. 14 yaşındaki kız çocuğu, çocuk emekçi iki ay önce Adana’da sulama kanalında öldü. İzmir Dikili-Bergama yolu üzerinde bulunan Agrobal Seracılıkta keyfî yer değiştirmeler, artan iş yükü, maaşların geç yatırılması, bedelsiz izin dayatması ve mobbing sonucunda sendikal haklarını kullanmak için sendikalı olan 39 çalışan kod 46 mazeret edilerek işten çıkarıldı. 23 Ağustos’ta başladıkları direnişe devam eden personeller hâlâ haklarını alabilmiş değiller, kıdem tazminatını istiyorlar. Kod 46’yla çıkarıldıkları için hem tazminat alamıyorlar hem de yeni bir iş bulmalarının önüne mani olarak görülüyor. Beyaz yakalı çalışanlar mesai saatlerinin daima uzadığını dile getiriyorlar. Üstelik kıdem tazminatlarını vermemek için şirketlerin çalışanlarını bir sene dolmadan işten çıkardığı da aldığınız şikâyetler arasında. Türkiye’de personel ve memurlar haftada 42.9 saat çalışıyor, bu sayı AB ülkelerinde ortalama 36.4 saat. Türkiye’de haftalık 49 saatin üzerinde çalışanların oranı yüzde 28.

“Türkiye, eşit işe eşit ücret endeksinde 146 ülke arasında 129’uncu sıraya kadar gerilemiş durumda”

Kadınlar çalışma hayatında eşit işe eşit ücret alamadıkları için bir hak uğraşı içindeler. Dünya Ekonomik Forumu’nun sayılarına göre, Türkiye, eşit işe eşit ücret endeksinde 146 ülke arasında 129’uncu sıraya kadar gerilemiş durumda. Doğum müsaadesinin yetersiz oluşu, bedelsiz kreşlere ve emzirme odalarına erişimlerinin kısıtlı olması sebebiyle bayanlardan imkânsız bir tercih yapılması bekleniyor; ya bebeklerini seçip konutlarında kalacaklar yahut çocuklarına çok daha iyi bir dünya imkânı sağlayabilmek için işlerine devam edecekler.

“İş güvenliği önlemlerine yönelik kontrolleri kaç işçi ne kadar sıklıkla gerçekleştirmektedir”

Sizin sorumluluğunuzda olan bu hususlarda şu sorularıma yanıtlarınızı duymak istiyoruz: İş kazalarının önlenmesi için kâfi tedbirleri almaya ne zaman başlayacaksınız? Bu tedbirlerin uygulanması için bütçeden ne kadar hisse ayıracaksınız? İş güvenliği önlemlerine yönelik kontrolleri kaç işçi ne kadar sıklıkla gerçekleştirmektedir? Yapılan kontrollerden kaçı ihbar üzerine başlatılmış, kaçı resen gerçekleştirilmiştir? Greve gidilen iş yerlerinde grevden 30 iş günü öncesinde ve sonrasında işten çıkarılan personel sayısı kaçtır? Bu personellerin cinsiyet dağılımı nasıldır? Bu şahısların işten çıkarılma sebeplerine dair herhangi bir bilgi tutulmakta mıdır? Beyaz yakalılarda ortalama çalışma mühletinin yıldan yıla değişimine dair bir data tutuyor musunuz? Bakanlık olarak eşit işe eşit ücret endeksinde Türkiye’nin pozisyonunu üste çekebilmek için gerçekçi ve tesirli bir çalışma yapmayı düşünüyor musunuz? İş yerlerinde yaşanmakta olan mobbing ve şiddeti önlemek için ne gibi çalışmalar yapıyorsunuz? Bayanların, iş yerlerinde maruz kaldıkları tacizi önlemek için herhangi bir çalışma yürütüyor musunuz?

“Sorumluluk alanınızda bu kadar çocuk emekçiyi, iş cinayetini, iş kazasını duymaktan, görmekten hiç mi rahatsızlık duymuyorsunuz”

Sayın Bakan; ellerini, kollarını, parmaklarını kaybeden Akınal Sentetik personellerinin elleri, kolları, parmakları, aile hayatı, insanlık onuru işverenlerden yahut sizin elinizden, kolunuzdan, parmağınızdan, aile hayatınızdan, insanlık onurundan daha az değerli değildir. Göz göre göre gelen iş cinayetlerinde hayatını kaybeden bu personellerin canı, işverenlerin ve sizin canınızdan daha az değerli değildir. Son sorum, Sayın Bakan: Sorumluluk alanınızda bu kadar çocuk emekçiyi, iş cinayetini, iş kazasını duymaktan, görmekten hiç mi rahatsızlık duymuyorsunuz?”