CHP’nin bayan temsiliyetinin yetersizliği ile ilgili önergesi AKP-MHP oylarıyla reddedildi

CHP’nin Türkiye’de siyaset, kamu ve özel kesim çalışma alanlarında bayan temsiliyetinin yetersizliğinin sebeplerinin araştırılması amacıyla verdiği önergenin öne alınması önerisi AKP ve MHP oyları ile TBMM Genel Kurulu’nda reddedildi. 

CHP grubunun TBMM Genel Kurulu’nda Türkiye’de siyaset, kamu ve özel bölüm çalışma alanlarında bayan temsiliyetinin yetersizliğinin sebeplerinin araştırılması amacıyla verdiği araştırma önergesinin öne alınması önerisi AKP ve MHP oyları ile reddedildi. CHP Antalya Milletvekili Aliye Coşar, teklife ilişkin yaptığı konuşmada şunları söyledi: 

“Dünya Ekonomik Forumunun cinsiyet eşitsizliği raporunda Türkiye yüzde 63,8’le cinsiyet eşitliğinde 129’uncu sırada yer aldı. TÜİK’in Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre şirketlerde üst seviye ve orta kademe yönetici konumundaki oran ise 2021 yılında yalnızca yüzde 20,7’dir. TÜİK 2021 verilerine göre Türkiye’de 15 ve daha yukarı yaştaki iş gücüne katılım oranı erkeklerde yüzde 70,3; bayanlarda ise yalnızca yüzde 32,8’dir. OECD ülkelerinde bayanların iş gücüne katılım ortalaması ise yüzde 51’dir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinde, Kabinede ve yerel idarelerde bayan temsiliyeti eşit oranda değildir. 27’nci Dönem Meclisi oluşturan milletvekillerinin sırf yüzde 17’si, bu periyotta ise yüzde 19’u bayanlardan oluşmaktadır. Birleşmiş Milletler Bayan Ünitesi ve Parlamentolar Arası Birlik tarafından yayınlanan Siyasette Bayan 2023 Haritasındaki verilere göre Türkiye 186 ülke arasında Parlamentoda bayan temsilindeki oranla 132’nci sırada yer almaktadır. 27’nci Devirde Cumhuriyet Halk Partisi milletvekillerinin imzasıyla bayanların temsiliyet oranlarının artırılması amacıyla hazırlanan kanun teklifimiz bu Genel Heyet Salonu’nda AKP ve MHP oylarıyla reddedildi. Bayanların eşitlikçi, özgür ve demokratik bir ortamda yaşaması ve var olması için gerekli bir kanun teklifiydi. Cumhuriyetin 100’üncü yılında hâlâ cinsiyet eşitsizliğini konuşuyorsak bunun bir sebebi o gün verilen “hayır” oylarıdır. Ne yazık ki 2tarih bunu not almıştır.

“Yürütme erkinde de sırf 1 bayan Bakan görev almakta”

Yürütme erkinde de sadece 1 bayan Bakan görev almakta, bir evvelki kabinede ise bu sayı 2’ydi. Bayanın Aile Bakanlığı içine sıkıştırılmasını kabul etmiyoruz. Bayan bakanlığı kurulması bir zorunluluktur. Bayan temsiliyeti partilerüstü bir mücadele alanıdır. Bu bahiste hepimize sorumluluklar düşmektedir.

Ne yazık ki yargı erkinde de bayan temsiliyeti konusunda eşitlik söylediği söz edilen değildir. Anayasa Mahkemesini oluşturan 15 üye arasında maalesef bayan üye yoktur. Yargıçlar ve Savcılar Şurasının 2022 yılında yayınladığı verilere göre Türkiye genelinde toplam 15.321 hâkim bulunmakta, bu sayının yüzde 46’sını bayanlar oluşturmaktadır. 7.494 savcının ise yalnızca yüzde 16’sını bayanlar oluşturmaktadır. Toplumun yarısını oluşturan, her gün şiddete, tacize, zorbalığa uğrayan, cinayetlere kurban giden bayanlar, siyasette ve kamuda olduğu aynıi, özel bölümde de karar alma süreçlerinde temsil edilmemektedir. Bayanın varlığı kabul ediliyorfakat görünmesi istenmiyor. Uzun yıllardan beri bayanların eşitlik, emek ve hak gayreti devam etmektedir. Kadın-erkek eşitliği temel haktır ve demokrasinin temelidir.”

“Kadın istihdamında erkek istihdamının yarısındayız”

Saadet Partisi Denizli Milletvekili Sema Silkin Ün, “Kadınlarımızın temsildeki durumuna geçmeden önce, 2003 ve 2022 yılları arasında bayanların memnunluk seviyelerinde nasıl bir evrilme yaşadığımızdan bahsetmek istiyorum, data olarak da yerli ve ulusal kurumumuz TÜİK’in verilerine başvuruyorum. Yirmi yıllık bu sürecin sonunda kendini mutlu ve çok mutlu kategorisinde hisseden bayanların oranı yüzde 15 azalıyor ve kendini mutsuz, çok mutsuz hisseden bayanların oranı yüzde 100 artış gösteriyor. Bu mutsuzluk da sosyal garantiden yoksunluğun, istihdamda yer alamayışının, liyakatte, yükselmedeki zafiyetin, eşit işe eşit ücret alamayışının, iş ömür istikrarını sağlayacak siyasetlerin tam manasıyla hayata geçirilemeyişin tesiri var. Bu bilgilerde neredeyiz pekala? Bayan istihdamında erkek istihdamının yarısındayız, buradaki cinsiyet açığımız yüzde 36,4. Cinsiyete dayalı ücret ayrımcılığında kamuda yüzde 5, özel bölümde yüzde 15’teyiz. Çalışma saatleri açısından OECD’nin en uzun çalışan ülkesiyiz, her çalışan ortalama dört saat fazla çalışıyor. Bayanların iş gücüne iştirakinde iktidar partisinin kendi gayelerini bile yakaladığını söyleyemeyiz ve yüzde 52,4 olan dünya ortalamasının çok gerisindeyiz, Avrupa’nın sonundayız” diye konuştu. 

“Cumhuriyet, bayan hakları ve imkan eşitliğidir”

İYİ Parti Manisa Milletvekili Şenol Sanat ise teklife ilişkin şunları kaydetti: 

“Bizim için cumhuriyet her şeydir; bağımsızlıktır, hürriyettir, insanca yaşamadıren kıymetlisi bayan hakları ve imkan eşitliğidir. Tarihin her döneminde olduğu devlete ve toplum yaşantısına hâkim olan siyasal kanılar, düşünme biçimleri, çarpık zihniyet yapısı, yönetim biçimleri, bazen dinler, ideolojiler bayanların sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasal rolünü de belirliyor. Geldiğimiz durum ortada. Yoksulluktan, yolsuzluklardan, Türkiye’nin içine sokulduğu ekonomik kriz ve sebep olduğu toplumsal çürümeden en çok bayanlar ve çocuklar etkileniyor sayın milletvekilleri; yoksulluktan oy devşiren siyasal iktidaradır kelamım. Toplumun büyük kısmı açlık ve yoksulluk hududu altında. Bu türlü bir nizamda bayanlar çaresizdir sayın milletvekilleri. Evet, bayan oranımız yüzde 19,8 olmuş ve baktığımızda Türkiye tarihinin en yüksek bayan temsilifakat dünya ortalamasına baktığımızda yüzde 26,5 yani çok altındayız. Kaç bayan bakanımız var, kaç bayan valimiz var, kaç rektörümüz var, özel dalda kâfi, istikrarlı şekilde kaç yöneticimiz var? Son on ayda 364 bayan öldürüldü, bayana yönelik şiddet giderek yaygınlaşıyor, boşanmalar çığ artıyor, aile yapımız sarsılıyor. Bu acılar yaşanırken Sayın Erdoğan diyor ki: ‘İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmemizin bayan hakları ve şiddetle mücadeleye en küçük olumsuz tesiri olmamıştır’. Pekala, çekilmemizin olumlu bir tesiri oldu mu Sayın Erdoğan? Aile içi huzuru sağlayabildiniz mi, bayanları koruyabildiniz mi?”

“Türkiye, dünyada kadın-erkek eşitsizliğinin en ağır yaşandığı ülkelerden bir tanesi”

HEDEP Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit ise “Türkiye, dünyada kadın-erkek eşitsizliğinin en ağır yaşandığı ülkelerden bir tanesi. Dünya Ekonomik Forumu’nun 144 ülke üzerinden yaptığı araştırmaya göre Türkiye, kadın-erkek eşitliğinde 131’inci sırada, sağlık konusunda 59, eğitime erişimde 101, siyasete iştirakte 118 ve iktisatta 128’inci sırada yer almaktadır. Bizler eğitim hakkından erkeklerle eşit oranda faydalanamıyoruz, benzeyenişi yaptığımız erkeklerleücreti almıyoruz, üstelik bunları değiştirmek için siyasete katılmak istediğimizde önümüz kesiliyor. Tabanı erkek egemenliği olan, cinsiyet ayrımcılığına yol açan ve bayana yönelik şiddetin en temel sebebi olan cinsiyet eşitsizliği, biz bayanların toplumda eşit ve özgür biçimde var olmasını engelleyen sonuçlar doğurmaya devam ediyor maalesef. Bu sıkıntılara kısmen de olsa burada değinmek istiyorum. Bayan çabasının kazanımları mevcut iktidar tarafından her fırsatta yok edilmeye ve görünmez kılınmaya çalışılıyor. Neden mi bunu söylüyorum? Buyurun birlikte bakalım. Biz Plan ve Bütçe Kurulunda On İkinci Kalkınma Planı’nda 3.3.5 ‘Kadın’ başlığı altında şu sözlerin yer almasını istedik: ‘Kamu, özel kesim, siyaset dâhil tüm karar alma sistemlerinde ve idarenin her kademesinde nüfusun yarısını oluşturan bayanların temsili ve iştirakinin artırılması emeliyle kademeli bir geçiş için çalışmalar yapılacaktır’ın ardına ‘Yerel idarelerde belediye eş başkanlığı sisteminin ihdas edilmesi için yasal altyapı oluşturulacaktır’ cümlesinin eklenmesini istedik, reddedildi. cümleyi defaatle ifade edeceğiz ve buradaki görüşmelerimizde de ısrarla bunun altını çizeceğiz” diye konuştu.