Çin’den uyarı: İran nükleer sorunundaki çözümsüzlük Orta Doğu’da yeni krizleri tetikleyebilir

Çin, İran’a yönelik BM yaptırımlarını geri getirecek “snapback” mekanizmasını durdurmak için Rusya ile birlikte Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine sunduğu karar tasarısının veto edilmesinin ardından yazılı bir açıklama yaptı.

Çin’in BM Daimi Temsilci Yardımcısı Gıng Şuang, İsrail’in Gazze’ye yönelik devam eden saldırılarına ve Orta Doğu’da artan gerilime dikkat çekerek, “İran’ın nükleer sorununun çözümsüzlüğe girmesi, yeni bir bölgesel krizi tetikleyebilir. Bu, uluslararası toplumun ortak çıkarlarına hizmet etmeyecektir” ifadesini kullandı.

Gıng, tasarının reddedilmesinden duydukları üzüntüyü dile getirerek, İran’ın nükleer meselesinin çözümü için diplomasi ve müzakerelerin tek yol olduğunu vurguladı. Durumun “acil ve kritik” bir aşamaya geldiğine işaret eden Çinli diplomat, tüm tarafları sakin ve itidalli olmaya, diyalog ve temasları sürdürmeye ve gerilimi artırmaktan kaçınmaya çağırdı.

ABD’ye ‘askeri saldırıları durdur’ çağrısı

ABD ve müttefiklerine de seslenen Gıng, Washington’un İran’a yeni askeri saldırılar düzenlemeyeceğini taahhüt etmesi ve İran’ın müzakere teklifine olumlu yanıt vermesi gerektiğini belirtti. Avrupa ülkelerine ise yaptırım ve baskı politikalarından vazgeçmeleri çağrısında bulundu.

Çin ve Rusya, 26 Eylül’de, İran’la 2015’te imzalanan nükleer anlaşmanın Avrupalı tarafları olan İngiltere, Fransa ve Almanya’nın “snapback” mekanizmasını işletme kararını durdurmak amacıyla BMGK’ye karar tasarısı sunmuştu. Tasarı Çin, Rusya, Pakistan ve Cezayir tarafından desteklenirken, ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, Danimarka, Yunanistan, Panama, Sierra Leone, Slovenya ve Somali’nin oylarıyla reddedildi. Güney Kore ve Guyana ise çekimser kaldı.

BM yaptırımları yeniden yürürlüğe girebilir

Avrupa ülkeleri, ABD’nin 2018’de tek taraflı çekildiği nükleer anlaşmada yer alan ve İran anlaşmayı ihlal ederse BM yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesine olanak tanıyan mekanizmayı 28 Ağustos’ta devreye sokmuştu.

Bu mekanizma çerçevesinde 2006-2010 arasında kabul edilen BM kararları yeniden geçerlilik kazanacak; İran’a yönelik silah ambargosu, nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip füze geliştirme yasağı, yüzlerce kişi ve kuruluşa yönelik mali yaptırım ve seyahat kısıtlamaları geri dönecek.