DEM Partili Saki: Saldırı LGBTİ+’lara yönelmişken geri çekilmek iktidarın işine yarar

LGBTİ+ tabirinin Dem Parti tüzüğünden kaldırılmasını değerlendiren Saki, “Zaman zaman hükümranlar saldırır ve birtakım revizeler yapılır.saldırı hem bayan haklarına hem LGBTİ+’lara yönelmişken siyasal düzenleme yapıp geri çekilmek iktidarın işine fayda. Lakin biz çaban geri çekilmiyoruz, bu tartışmaları Meclis kürsüsünde daha da güçlü şekilde ifade edeceğiz” dedi.

Kaos GL’den Oğulcan Özgenç, Dem Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki ile iktidarın aile eksenli siyasetlerini, bayan haklarına ve LGBTİ+’lara yönelik tavrını ve Türkiye’de muhalefetin LGBTİ+ sorununa bakışını konuştu.

Saki, “AKP-MHP iktidarı LGBTİ+ hareketine her manada saldırıyorken ve LGBTİ+’ları ‘Bütün kıymetlerimizi tehdit ediyorlar’ diyerek hedef gösterirken, bunu görmezden gelen ve tehlikeli alan olarak kodlayan muhalefetin bu halini terk etmesini sağlamalıyız” dedi.

DEM Partili Saki, sorulara şöyle yanıtlar verdi:

Özellikle seçimlerden başlayarak bugüne uzanan onlarca telaffuzda AKP’nin “kutsal aile” kavramına başvurduğunu gördük. Devam eden Anayasa tartışmalarında da Anayasaya ailenin korunması unsurların ekleneceği konuşuluyor. Bu eksende LGBTİ+’lar hedef gösteriliyor. AKP’nin bu stratejisini nasıl yorumluyorsunuz? Neden bunu yapıyorlar?

Erkek egemenliğinin güçlenmesi hem bayan emeğine el koyma hem de itaatkâr bir toplum yaratma açısından kapitalizmin işine geliyor. Patriarkanın kendini var ettiği yer, aile. İşin kötü tarafı; ailenin kutsanması sorunu yalnızca AKP ile ilgili bir durum değil. Sistem dışı olmayan tüm hareketler açısından, siyasi muhalefet ve hatta sosyalist hareketin bir kısmı açısından da aile, nitekim dokunulmaz bir kaleymiş gibi duruyor. AKP iktidarında ailenin, muhafazakarlaşmayla ve dini referanslarla iç içe geçtiğini görüyoruz. Bilhassa seçim öncesi ve sonrası periyotta bayanların kazanımlarına yönelik bir saldırı başladı. Bu bağlamda; AKP’nin makbul bir bayan tanımı var. O makbul kadın, aile içinde herhangi bir erkeğin eşi, kardeşi; yani bağımlı kişilik olarak tanımlanıyor.

Ancak iktidarın LGBTİ+’lara bakışının bayanlara bakışından bir farkı var. İktidar, bayanlara bakışından farklı olarak LGBTİ+’ların varlığını tehdit görüyor. Yani yalnızca siyasetlerine değil varoluşlarına yönelen bir saldırı var. Buradan bir meşruiyet kazanmaya çalışıyorlar. Ne yazık ki bu, seçim döneminde işe yaradı. AKP’nin bu siyasetlerine yalnızca feministler ve LGBTİ+’lar muhalefet ettiler. AKP karşıtlığı çok fazla olabilirAKP kendisini bayan hareketine ve LGBTİ+’lara yönelik akınlarıyla tariflemişken, bu hususta önemli bir muhalefetle karşılaşmadı. Bunun işe yaradığını gördü ve seçim sonrasında aile çalıştaylarıyla, Anayasa hususu değişiklikleriyle bunu perçinlemeye çalışıyor. AKP’nin bu saldırısı topyekûn bir saldırı ve topyekûn bir toplumsal ömür tasavvur ediyor. Bu yüzden birleşik ve birlikte bir mücadeleyi gerektiriyor. Yerel seçimler yaklaşırken bu atakların devamını bekliyoruz. Hakikaten; Aile Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı ortak bir çalıştay yapıyor. Bu çalıştayda 41’inci ve 24’üncü maddeyi gündeme getiriyorlar. “Toplu bir anayasa değişikliği yapmadan önce bu hususları öne alacağız”i birtakım telaffuzları var.

“Büyük bir çoğunluk iktidarın telaffuzlarına eklemlendi”

Sistem dışı olmayan tüm hareketler, siyasi muhalefet ve hatta sosyalist hareketin bir kısmı açısından ailenin dokunulmaz bir kale gibi görüldüğünü söylediniz. Yani, büyük bir çoğunluk zaman zaman iktidarın telaffuzlarına eklemlendi.

Kesinlikle, büyük bir çoğunluk iktidarın telaffuzlarına eklemlendi. Muhalefet; bayan hareketine, bayanların politik gücüne sahip çıkıyoriş feminist hareketin aileye karşı sözlerine gelince bir sessizlik oluyor. Yalnızca mağdur bayan sıkıntısı olduğu zaman bayan hareketi dayanılmaz bir destek alıyor. Lakin politik ve kurucu bir özne olarak “aile dışında hayat var” dediğinde, yani sistem dışı bir siyaset yaptığında büyük bir sessizlikle karşılanıyor.

LGBTİ+’ların büyük bir kısmı aile kavramını direkt reddetmiyor, “seçilmiş aile” kavramını kullanıyor. Ancak LGBTİ+’ların bunlar doğrultusunda eşit ve özgür bir hayat talep etmeleri hiçbir karşılık bulmuyor. Zira muhafazakarlaşma, yalnızca dini muhafazakarlaşma değil. Statünün korunması ve topyekûn toplumsal değişim sorunu, muhalefeti de korkutuyor. Muhalefet derken sosyalist hareketin bir kısmını da dahil ediyorum. AKP karşıtlığı konusunda muhalefetin ortaklaşmasında bir sorun yok görünüyor. Lakin bunun yalnızca siyasal seviyede olması isteniyor. Bir bütün halinde toplumsal ömürden ve gündelik yaşama yönelik ağır taarruzdan çıkan öfkenin politikleşmesi konusunda sosyalist hareketin de muhalefetin de frene basma durumu var.

Mesela; İstanbul Kontratı tartışmasında bile muhalefet “Sözleşmede LGBTİ+’larla ilgili bir şey yok”, “Sözleşmede aileyi tehdit eden bir şey yok” diyerek kendisini legalleştirmeye çalıştı.feminist hareket de LGBTİ+ hareketi de gündelik hayatın siyasetini yapmaya devam ediyor. Zira AKP-MHP iktidarının hücumları, bayanların ve LGBTİ+’ların hayatının içinde patlıyor.

“Muhalefetin LGBTİ+ sıkıntısını tehlikeli alan olarak kodlayan halini terk etmesini sağlamalıyız”

Kutsal aile telaffuzunun ve bu telaffuz ekseninde uygulanması planlanan toplumsal cinsiyet aksisi, LGBTİ+ aykırısı siyasetlerin uzun vadede Türkiye açısından sonuçları neler olabilir?

Siyasi bir kehanette bulunmak istemem lakin AKP’nin ekonomik kriz ve batağa saplanmış savaş siyasetleri nedeniyle önemli bir meşruiyet krizi var. Tek başlarına iktidar olsalar da Anayasayı çarçabuk değiştirebilecek gücü devşiremediler. Meşruiyet krizini aşmak için bayan haklarına ve LGBTİ+’ların varlığına saldırmaya devam edecekler. Bütün siyasal seviye 2028’i hedeflemişken herkes kendini konsolide etmek için politik çizgilerini güçlendirecek adımlar atacak. Hakikaten; AKP-MHP iktidarının Milli Eğitim müfredatında yaptığı değişiklikler bu açıdan çok önemli. Tüm müfredat; dini referanslarla yeniden inşa ediliyor ve “değerlerimiz” dedikleri sıkıntının içi tamamen makbul bayan tanımıyla ve LGBTİ+’ların sapkın olarak işaretlenmesiyle dolduruluyor. Ne yazık ki; bu akınların kalıcılaşma riski var. İşimiz zor olsa da bu taarruzların yalnızca feministlerin ve LGBTİ+’ların problemi olmadığını anlatmamız gerekiyor.

Özellikle LGBTİ+ uğraşının sistem dışı bir yerden güçlenmesi gerekiyor. İktidarın aile eksenli siyasetlerinin daha net ve korkusuzca teşhir edilmesi gerekiyor. Neyse ki; bayan ve LGBTİ+ hareketlerinin bu topraklarda politik ve teorik tartışmalara dayanan bir güç birliği var. Bu güç birliğini arttırmak gerekiyor. Ayrıyeten; AKP-MHP iktidarı LGBTİ+ hareketine her manada saldırıyorken ve LGBTİ+’ları “Bütün kıymetlerimizi tehdit ediyorlar” diyerek hedef gösterirken, bunu görmezden gelen ve tehlikeli alan olarak kodlayan muhalefetin bu halini terk etmesini sağlamalıyız.

Hele de Macaristan, Rusya, Türkiyei devletlerin LGBTİ+ karşıtlığı noktasında birbirinden bir şeyler öğrendiği bu dönemde…

Kesinlikle, enternasyonal bir dayanışma da dahil olmak üzere birbirimizle temaslarımızı güçlendirmemiz gerekiyor.

“LGBTİ+ hareketini siyasal olarak tanımlamak gerekir”

Dem Parti’nin LGBTİ+ problemine bakışından da söz edelim isterim. Bu bağlamda; Yeşil Sol Parti’nin isminin değiştiği kongrede parti tüzüğünden LGBTİ+ sözünün çıkarılıp yerine “cinsiyet kimliği ve cinsel yönelim farklılıkların eşitliği” sözünün gelmesi çok önemli bir değişiklik oldu. Bu değişiklik, Kürt siyasi hareketi açısından bir geriye gidiş olarak görülüyor. Bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Keşke etraflıca tartışabilseydik ve tüzük değişikliği bu şekilde olmasaydı. Bu noktada; AKP’nin HÜDA-PAR ile ittifakının ve bölgede devam eden savaş siyasetlerinin tesirli olduğu kanaatindeyim. Tamamen şahsî görüşüm; Dem Parti’nin bölgede, devletin kendisini “aile” ve “LGBTİ+” noktalardan sıkıştıracağını düşünerek bu düzenlemeyi yaptığını düşünüyorum. Daha evvelki sorularda da belirttiğimi; aile sıkıntısı hassas nokta. Meşruiyet krizinin aile sıkıntısından yaşanacağını düşünüyorlar. Ben, aile problemi üzerinden meşruiyet kazanılacağını düşünenlerden değilim. Bu değişikliğin aksi tepeceğine ve gerekli olmadığına inanlardanım.

Öyle ki; parti programında LGBTİ+ sıkıntısı, yalnızca ezme-ezilme üzerinden tanımlanmıyor. vakitte kurucu siyasal özne olarak tanımlanıyor. LGBTİ+ demek, siyasal olarak bir tabanla ittifak kuruyorum demek. Lakin cinsel kimlik ve cinsel yönelim denildiğinde bu kişisel bir yere sıkıştırılıyor. Meğer; LGBTİ+ hareketi patriarkaya karşı politik ve siyasal bir özne olarak mücadele ittifakımızdır. Bu manada LGBTİ+ hareketini siyasal olarak tanımlamak gerekir.

Zaman zaman hükümranlar saldırır ve birtakım revizeler yapılır. ama saldırı hem bayan haklarına hem LGBTİ+’lara yönelmişken siyasal düzenleme yapıp geri çekilmek iktidarın işine fayda. Lakin biz çaban geri çekilmiyoruz, bu tartışmaları Meclis kürsüsünde daha da güçlü şekilde ifade edeceğiz. Mesela; Meral Danış Beştaş, Bayan Bakanlığı kurulması için bir kanun tasarısı teklifi verdi. Bu tasarının, Bayan Statüsü Dairesi ve LGBTİ+ Statüsü Dairesi kurulmasına yönelik iki alt başlığı var. Yani söylediği söz edilen tüzük değişikliği, Dem Parti’nin LGBTİ+’ların verdiği mücadeleyi önemsemediği manasına gelmiyor.

“Dem Parti, nefret taarruzları karşısında sonları muğlak olmayan bir mücadele geliştirecek”

Peki, önümüzdeki süreçte LGBTİ+ hareketine ve bayan haklarına yönelen akınların karşısında yer alacak toplumsal muhalefet nasıl bir yol izleyecek? Dem Parti, ne tıp adımlar atacak?

Dem Parti, 14 Mayıs için bir seçim stratejisi izledi ve bu karşılık bulmadı. Parti’nin hitap ettiği kısımlar, bu durumun izah edilmesini talep eden önemli bir tepki geliştirdi. Bu noktada; özeleştiri toplantıları gibi bir süreç başladı. Bu süreçten, yerel idarelerde ete kemiğe bürünen yeni bir yönelim çıkacak.

Önümüzdeki dönem Dem Parti açısından ve tüm muhalefet açısından sert geçecek. Yerel yönetim seçimleri, bilhassa bayanlar ve LGBTİ+’lar açısından çok çok önemli görünüyor. Burada Dem Parti’nin nefret siyasetleri karşısında sonları muğlak olmayan bir mücadele geliştireceğini söyleyebilirim. LGBTİ+ hareketi, feminist hareket, Kürt hareketi kısmi ıslahatlarla toplumsal değişim olmayacağının farkında olan hareketler; bu yüzden de birbirine ihtiyaç duyan mücadele tabanları. Bu bakımdan; önümüzdeki dönem zor geçse de ortak ve birleşik mücadelenin çok önemli olduğunu düşünüyorum.