En eski modern insan: 45 bin yıl önce ölen kadının yüzü yapay olarak betimlendi

Araştırmacılar, anatomik olarak en eski çağdaş insan olduğu düşünülen ve 45 bin yıl önce ölen bir bireyin yüzünü yapay olarak betimledi. Arkeologlar, 1950 yılında Çek Cumhuriyeti’nde bir mağara sisteminin derinlerine gömülü halde, vücudundan farklı bir kafatası keşfetti. Kafatası ikiye ayrılmış olduğundan, araştırmacılar iskelet kalıntılarının iki farklı şahsa ait oluştuğu sonucuna ulaştı.

Bilim insanları, onlarca yıl sonra gerçekleştirdikleri genom dizilemesi sayesinde kafatasının aslında tek bir bireye ait olduğu sonucunu çıkardılar: O, 45 bin yıl önce yaşamış olan bir bayandı.

Genleri dizilenen en eski çağdaş insan

Live Science’da yer alan demece göre; Araştırmacılar, ona, mağara sisteminin üzerindeki doruğun ismine atfen Çekçe “Zlatý kůň kadını“ yani ‘Altın at kadını’ ismini verdiler. DNA’sı üzerinde yapılan daha fazla inceleme, genomunun yaklaşık yüzde 3 oranında Neandertal soyundan geldiğini, büyük ihtimalle Neandertallerle çiftleşen tarih öncesi çağdaş insan toplumunun bir üyesi olduğunu ve genomunun şu ana dek dizilenen en eski çağdaş insan genomu olduğunu açığa çıkardı.

Araştırmacılar, bayanın yüz imajını betimlemek için, çevrimiçi bir bilgi tabanının kesimi olarak depolanan ve kafatasının birkaç bilgisayarlı tomografi (BT) taramasından sağlanan bilgileri kullandılar. Bununla birlikte, tıpkı 70 yıldan daha uzun zaman önce bu bireyin kalıntılarını keşfeden arkeologlar, yüzünün sol yanının büyük bir kısmı de dahil olmak üzere, kafatasındaki birtakım kesimlerin eksik olduğunu fark ettiler.

Araştırma makalesinin ortak yazarı ve Brezilyalı bir grafik uzmanı olan Cícero Moraes, Live Science’a verdiği demeçte, “Kafatasına dair ilgi çekecek bilgilerden biri, vefatının sonrasında bir hayvan tarafından kemirilmiş olması” diyor: “Bu hayvan bir kurt yahut sırtlan olabilirdi (her ikisi de o periyotta bölgede mevcuttu).”

Neandertal kanı da taşıyor

Eksik kısımları tamamlamak gayesiyle, Moraes ve ekibi, kafatasının yeniden inşasını gerçekleştiren araştırmacıların 2018 yılında derlediği istatistiksel dataları kullandılar. Buna ek olarak, dijital yüzü yaratma aşamasında, çağdaş bir bayan ve erkeğin BT taramalarına başvurdular. Moraes, “En fazla dikkat çeken şey, [yüzün] yapısının, bilhassa de alt çenesinin sağlamlığıydı” diyor: “Kafatası bulunduğunda, onu inceleyen ilk uzmanlar, onun bir erkek olduğunu düşündü ve bunun sebebini anlamak kolay. Kafatası, o dönemki toplulukların ‘sağlam’ bir çeneye sahip olan erkek cinsiyetiyle ziyadesiyle uyumlu özellikler barındırıyordu.“

Moraes “Zlatý kůň’un çene yapısının Neandertallerle daha uyumlu olma eğilimi taşıdığını görüyoruz” diye ekliyor.

Araştırmacıların dikkatini çeken yegâne özellik güçlü çene yapısı değildi. Bunun yanı sıra, bayanın endokraniyal hacminin, yani beynin oturduğu boşluğun, bilgi tabanında bulunan çağdaş bireylerinkinden daha büyük olduğunu keşfettiler. Öte yandan Moraes, bu etkeni “Zlatý kůň ile Neandertaller arasında, onunla çağdaş insanlar arasında olduğundan daha büyük bir yapısal yakınlık olmasına” bağlıyor.

Ten rengi bilinmiyor

Moraes, “Yüzün temel özelliklerine sahip olduğumuzda, renklendirmeden (gri tonlamalı), gözleri kapalı ve saçsız olan daha objektif ve bilimsel görüntüler ürettik” diyor: “Ardından, renkli bir cilt, açık gözler, tüyler ve saçlarla spekülatif bir görüntü yarattık. Bunun emeli, genel nüfus açısından daha anlaşılır bir yüz yaratmaktı.”

Ulaştıkları sonuç, esmer, kıvırcık saçlı ve kahverengi gözlü bir bayanın gerçekçi bir manzarası oldu. Moraes, “Cildin, saçın ve gözlerin renginin ne olacağına dair elimizde hiçbir data bulunmadığından, yüzün görsel yapısını yalnızca spekülatif seviyede tasvir edebilecek özellikler aradık” diyor. Zlatý kůň’u detaylı biçimde inceleyen araştırmaya dahil olmayan arkeolog Cosimo Posth, bu bayanla ilgili pek çok sorunun gizemini koruduğunu doğruluyor.

Almanya’da bulunan Tübingen Üniversitesi’nde arkeoloji profesörü olan Posth, Live Science’a verdiği demeçte, “Üzerinde çalıştığım Zlatý kůň’dan sağlanan genetik datalar, bize yüzünün özellikleri hakkında pek bir şey söyleyemiyor” diyor: “Bana kalırsa, morfolojik [biçimsel] bilgiler, başının ve yüzünün formunun nasıl olabileceğine ilişkin mantıklı bir fikir sunabilir; buna rağmen, yumuşak dokularının doğru bir betimlemesi olmayabilir.”