Gözler ‘rasyonele dönüş’ gününde

Yeni devirde ekonomi idaresinde yapılan değişiklikler sonrasında, Mehmet Şimşek ve TCMB ilk büyük imtihanını 22 Haziran’daki faiz kararında verecek. Beklentiler 12 ila 15 puanlık faiz artışı yapılacağı yönünde. Erdoğan yönetimi, 28 Mayıs seçimleri sonrasında yenilediği ekonomi yönetimi ile ilk imtihanına 22 Haziran’da çıkacak. Çiçeği burnunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Hafize Gaye Erkan’ın ilk defa katılacağı Para Siyaseti Toplantısı’ndan (PPK) 26 aylık aranın akabinde yüklü bir faiz artışı kararı çıkması bekleniyor. Mehmet Şimşek’in Hazine ve Maliye Bakanlığı’nı devralırken vaat ettiği ‘rasyonele dönüş’ siyasetlerine ilişkin yol haritası şimdi netleşmiş değil. Bu nedenle gerek yurt içinde gerekse yurt dışında yatırımcılar, Saray’ın şimdilik faiz artırımı siyasetini kabul etmiş gözükse de orta ve uzun vadede yeniden ‘rasyonel olmayan’ siyasetlere dönebileceği kaygısı taşıyorlar. Faiz düştü, enflasyon uçtu Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ‘faiz neden-enflasyon sonuç’ siyaseti ile Eylül 2021’den itibaren düşürülmeye başlanan politika faizi, aradan geçen devirde yüzde 19’dan yüzde 8,5’e geriledi. aynı devirde enflasyon ise yüzde 21’den yüzde 85’e kadar çıktı. Tüm dünyadaki faiz artırımı sürecinin bilakis, Erdoğan ısrarla faiz indirimi siyasetini sürdürürken, yüksek enflasyon sebebi ile ortaya çıkan pahalılık ve gelir adaletsizliği son 1,5 yılın en çok önemli gündem hususu haline geldi. Son açıklanan Mayıs 2023 verilerine göre, baz tesiriyle yüzde 39,6 düzeyine gerileyen enflasyonun yakın gelecekte nasıl şekilleneceği, faiz siyaseti ile doğru orantılı olacak. TCMB bağımsız olabilecek mi? 15 Haziran tarihinde Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK) Aralık 2022’den beri ilk defa, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında toplandı. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde yapılan toplantıya Merkez Bankası Başkanı Hafize Gaye Erkan da katıldı. Toplantıdan ‘yapısal reform’ ve ‘kaynak tahsisi değişikliği’ vurgusu çıkarken, seçim dönemi vaatlerinin de ‘kademeli’ şekilde hayata geçirileceği belirtildi. Fakat sonraki gün Cevdet Yılmaz’ın katıldığı bir TV programında, Merkez Bankası kararlarına ilişkin olarak yaptığı ‘hükümetin çizdiği çerçeve doğrultusunda olmalı’ açıklaması, yeni periyotta de TCMB siyasetlerinin ve hareket alanının Saray tarafından belirleneceği görüşünü güçlendirdi. Erdoğan: Yaklaşımım değişmedikabullendik Faiz siyasetinde yeni periyoda ilişkin olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın vereceği bildiriler yakından takip ediyor. Geçtiğimiz günlerde Azerbaycan ziyareti sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Erdoğan, faiz konusundaki temel yaklaşımında bir değişiklik olmadığını açıklamıştı. Buna rağmen iktisadın başında geçen Mehmet Şimşek ve Merkez Bankası’nın bundan sonra atacakları adımları ‘kabullendiklerini’ dile getiren Erdoğan, “Hayırlı olsun dedik ve bu şekilde de enflasyonu tek haneye düşürmekteki kararlılığımızı da bildirdik” demişti. Merkez Bankası’nın yeni başkan Hafize Gaye Erkan idaresinde ilk faiz toplantısından ne çeşit bildiriler vereceği merak edilirken, faiz kararı alan PPK’nin 7 üyesinden sırf birinin değiştiğine işaret edilerek, bugüne kadar sürdürülen faiz indirimi siyasetine geri dönüşte nasıl bir öz tenkit verileceği de tartışılan hususlar arasında. Peki ne kadar faiz artışı olacak? Yeni yönetim sonrasında TCMB’den herhangi bir kelamlı yönlendirme yapılmadığı için bu soruya verilen karşılıklar değişiyor. Ortalama olarak faizin yüzde 8,5’ten yüzde 20 hatta yüzde 25 düzeyine çıkarılabileceği öngörülüyor. Sonraki aylarda da gereksinime göre faizin yüzde 30 düzeyine kadar çıkarılabileceği belirtiliyor. Ancak bir öbür bakış açısında göre de TCMB çok daha sert bir faiz artışıyla 22 Haziran’da siyaset faizini bir anda yüzde 30’lar düzeyine, akabinde da yüzde 40’a kadar getirebilir. TCMB’nin son yayınladığı Piyasa İştirakçileri Anketi’ne göre ise PPK’nin 22 Haziran’daki toplantısından siyaset faizinde 900 baz puanlık artış kararı çıkacağı tahmin edildi. ATO Başkanı: Bankalar kredi vermiyor İş dünyasında da faiz kararı büyük bir merakla bekleniyor. Lakin bir yandan ortodoks siyasetlere geri dönüş ve enflasyonla mücadelenin yeniden temel siyaset olacağı beklentisi ile yeni ekonomi idaresine destekleyici iş dünyası temsilcileri, diğer yandan faiz artışı ile birlikte aslında zayıf olan kredi imkanlarının daha da kötüleşeceği kaygısı taşıyor. Faiz kararı öncesinde yazılı bir açıklama yapan Ankara Ticaret Odası (ATO) Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Baran, bankaların faiz artırımı beklentisi ile kredi taleplerini geri çevirdiğinden şikayet etti. Gürsel Baran, açıklamasında şu görüşleri dile getirdi: “Kaynak ihtiyacı için bankalara başvuran üyelerimiz olumlu sonuç alamıyor. Özel bankalar, Merkez Bankası’nın faiz artıracağı öngörüsüyle kredi musluklarını kapatarak bekleme sürecine geçti. Gerçek kesimin kaybedecek vakti yok.” Yabancı yatırımcı temkinli ABD’li yatırım bankası Morgan Stanley, Erkan başkanlığındaki TCMB’nin siyaset faizini Haziran’da yüzde 20, Ağustos’ta ise yüzde 25’e yükselteceği kestirimini paylaşırken, JP Morgan ise haziran toplantısında faizin yüzde 25’e çıkarılacağı öngörüsünde bulundu. Ancak pek çok uzmana göre, faiz kararı ile birlikte PPK’den çıkacak bildiriler ve kelamlı yönlendirmeler ile önümüzdeki süreçte Erdoğan’ın Merkez Bankası üzerindeki baskısının nasıl şekilleneceği, Türkiye’ye yönelebilecek sıcak paranın ölçüsünde ve enflasyonun seyrinde belirleyici olacak.