İngiltere’deki isyanlar: Şiddet olaylarının arkasında ne var?

İngiltere’de geçen hafta ülkenin kuzeybatısında üç küçük kız çocuğunun vefatıyla sonuçlanan bıçaklı hücumdan sonra, ülkenin kimi kesitlerinde isyanlar çıktı.
Deniz kıyısındaki Southport kasabası bu trajik olayın yasını tutarken, aşırı sağcı gruplar saldırıyı görüşlerini yaymak ve beyaz olmayan toplulukların gözünü korkutmak için kullandı.
Southport’taki barışçıl anma merasimleri kısa sürede yerini şiddet ve yıkıma bıraktı.
İsyancıların polise tuğlalar, sis bombaları ve öteki objeler attığı, otellerdeki mültecilerin hedef alındığı olaylar dalgası, aralarında Liverpool, Hull, Manchester, Blackpool ve Belfast yerlerin de bulunduğu ülkenin diğer bölümlerine yayıldı.
Hindistan, Nijerya ve Malezya İngiltere’ye seyahat uyarısı yayımlayan ülkeler arasında yer aldı.
Başbakan Kier Starmer, ortaya çıkan sahneleri “Aşırı sağcı haydutluk” diye tanımlarken “Bunları yapmanın hiçbir meşruiyeti yok” dedi.
BBC Verify’ın tahliline göre Southport hücumuyla ilgili olarak sokaklara çıkan yahut paylaşım yapan herkes isyana destek vermiyor ya da aşırı sağcı kümelerle temasları da yok. İsyan ayrıyeten, şiddet suçlarından korkulu yahut bıçaklı taarruzun yasadışı göçle irtibatlı olduğu istikametindeki dezenformasyonla yanlış yönlendirilen insanları da çekmiş gibi görünüyor.
Dezenformasyon

Southport’taki bıçaklı ataktan sonra, saldırganın kimliği konusundaki dezenformasyon sosyal medyada bir orman yaygını yayıldı.
Yaşı nedeniyle, polis yalnızca 17 yaşındaki bir zanlının suçlandığı bilgisini paylaşabildi ve kamuoyuna spekülasonların durması davetinde bulundu.
Ancak saldırganın İngiltere’ye botla gelen Müslüman bir mülteci olduğu dedikoduları aşırı sağcı sosyal medya ünlüleri tarafından alevlendirildi ve harekete geçme davetleri yapıldı.
BBC Verify, X platformunda dedikoduları yayanlardan birinin aşırı sağcı İngiliz Savunma Birliği’nin (EDL) kurucusu, Tommy Robinson takma ismini kullanan Stephen Yaxley-Lennon olduğunu belirtti.
BBC Verify’a göre geçersiz savlar sosyal medya platformlarını kapladı ve büyük bir kitleye yayıldı. Bu kitle içinde aşırı sağcı bireyler yahut kümelerle herhangi bir ilgisi olmayan sıradan insanlar da vardı.
Aşırılık zıddı araştırma grubu Hope Not Hate’in (Nefret Değil Umut) başınaki Joe Mulhall “Tek bir itici güç yoktu” diyor.
“Bu, çağdaş aşırı sağın tabiatını yansıtıyor. İnternet üzerinden faaliyette bulunan çok sayıda insan var, lakin bir üyelik yapısı yahut üyelik kartı yok. Hatta resmi önderleri de yok ama sosyal medya ünlüleri tarafından yönlendiriliyorlar. Klasik bir tertipten çok bir balık sürüsüler.”
Irkçılık ve göç

İngiltere’de Temmuz’da yapılan genel seçimler, küçük botlarla ülkeye gelen göçmenleri ve göç başlıklarını gündemin ön sıralarına taşıdı.
İngiltere’nin AB’den çıkması yönünde kampanya yapan çok önemli isimlerden biri olan Nigel Farage, “gerekli olmayan” göçün dondurulması çağrısı yapan siyasi parti Islahat UK’in lideri olarak ana akım siyasete geri döndü.
Farage isyanlar için “Halkın çoğunluğu kitlesel denetimsiz göç sonucu topluluklarımızın parçalandığını görebiliyor” dedi.
İngiltere’de halkın mevcut düzeylerdeki yasal ve yasadışı göçten dert duyduğuna işaret eden deliller var. Şubat’ta yapılan Ipsos anketinde iştirakçilerin % 52’si şu andaki göç düzeyinin çok yüksek olduğu görüşünü dile getirdi. İki yıl öne yalnızca % 42’lik bir kesim bunu söylüyordu.
Ancak İpsos anketi insanların göçün tesirleri konusundaki tavrının negatiften çok, pozitif olduğunu gösteriyor. fakat 2022’den bu yana bu fark da kapanıyor.
Aralarında göçmen zıddı eylemleri organize eden aşırı sağcı Patriotic Alternative (Vatansever Alternatif) aynıi kümelerin da yer aldığı diğer gruplar, kamuoyunda Southport’taki hücuma duyulan öfkeyi yönlendirdiler ve bu durum şiddet olaylarına evrildi.
Aşırı sağdaki daha da aşırılıkçı gruplar kitlesel sınırdışı daveti yaptı.
Independent gazetesinin eski içişleri editörü Lizzie Dearden BBC Radyo 4’e yaptığı açıklamada “Bu ülkede aşırı sağcıların daha büyük bir güç olmasını daima engelleyen şeylerden biri kendi ortalarındaki çatışmalar. Lakin Southport bu grupları bir araya getirdi” diyor.

İngiltere’nin kimi yerlerinde mescitler ırkçı akınlara hedef oldu ve birtakım bölgelerde özel polis gücü konuşlandırılması gerekti.
Mültecilerin barındırıldığı oteller de ırkçı ve göç tersi hücumların amacındaydı.
Ülkenin güneyindeki Aldershot kasabasında, BBC Muhabiri Paddy O’Conell, mültecilerin konakladığı bir otelin dışındaki olaylara şahit oldu.
“Facebook’ta barınma ve entegrasyon problemlerine dikkat çeken bir gösteri daveti yapıldı ve sonra çok berbatlaştı. Tuğlalar atıldı, ırkçı hakaretler bağırıldı ve otelin içinde olmak çok korkutucuydu.”
O’Conell dışarıdaki kaldırımda İngiltere’ye iltica başvurusu yapan iki Afgan kızkardeşle konuştu.
22 yaşındaki kızkardeşlerden biri “Buraya birden gelip, araçlarını park ettiler. Otele tırmanmaya hatta duvarı yıkmaya, kapıyı kırmaya çalışıyorlardı. Pencereler de kırıldı. Nitekim korkutucuydu” dedi.
17 yaşındaki kızkardeşi de “Bize hakaret ediyorlardı. İmgelerimizi çektiler. İyi bir davranış değildi” diye ekledi.
Eğlence için yağma
Bazı protestocular isyanızamanda suç işlemek için de kullandılar. Buna dükkanların yağmalanması da dahildi.
İngiltere’nin kuzeybatısındaki Sunderland kentinde, Greggs fırın zinciriyle, NatWest bankasının şubelerine girildi. Tekrar ülkenin kuzeydoğusundaki Blackpool’da da bir alışveriş merkezindeki yağmalama olayları polis tarafından soruşturuluyor.
Hull kentindeki bir BBC Muhabiri yağmaya, birtakım dükkanlara hasar verilmesine ve birinin kundaklanmasına tanıklık etti. Kent merkezindeki dükkanlar da erken kapandı ve toplu taşıma da olumsuz etkilendi.
Güney Belfast’tak Bash Kafe’nin sahibi Muhammed İdris, Cumartesi günü yaşanan şiddet olaylarında kundaklanan iş yerini tekrar açmayacağını söylüyor.
BBC News’a konuşan İdris iş yerlerinin daha önce de hedef alındığını belirtti.
“Bilgisayar dükkanım tıpkı bu kafe gibi tamamen hasar gördü. Bu kafe bir umuttu, topluluk için bir yerdi, şimdi burada umut yok” diyor.
Yerel hizmetlerdeki kesintiler
Bazı gruplar da yıllarca süren kemer sıkma tedbirlerine ve hükümetin yerel hizmetlere yaptığı fon kesintilerine dikkat çekiyor.
Southport’taki ilk olaylardan sonra Hope Not Hate, “bu bölgenin önceliğinin azaltılması ve harcama kesintilerinin sonucu olarak” toplumsal ahenkin azaldığını söyledi.
Açıklamada “Yeni hükümetin daha güçlü toplulukları destekleyen ve bu türlü olaylara nasıl tepki verilmesi gerektiğini belirleyen yeni bir strateji belirlemesi zorunlu” denildi.
İngltere’de 2010’dan 2019’a dek süren kemer sıkma döneminde eski Maliye Bakanı George Osborne ve halefleri sosyal yardımlarda, barınma sübvansyonlarına ve sosyal hizmetlerde 30 milyar sterlinden fazla kesinti yaptı.
Uzmanlar sosyal ve mali istikrarsızlığın, gençleri aşırı sağcı radikalleşmeye daha açık bir hale getirdiği ikazında bulunuyor. Bu duruma ayrıyeten Covid salgınının devam eden tesirleri de eklenmiş olabilir.