Mehmet Altan yazdı | Basın tarihi: Gerileme dönemi

8 yaşında katledilen Narin’in iç acıtan mezarı, toplumsal metabolizmadan alınmış bir damla kani…

Bünyedeki bütün hastalıklı karanlıklara ışık tutuyor, o ışık o cinayetin ve toplu sessizliğin üzerinde dolaştıkça insanın ruhu kararıyor.

İvmesi artan bir hastalanma ve çürüme süreci yaşanmakta.

***

Halbuki “basın tarihinin” peşinde koşanlar, 2009 yılının benzeyenhastalıkların şifa bulmasını sağlayacak çok çok önemli bir gelişmenin yaşandığı yıl olduğunu biliyorlar.

Şimdi inanmak çok zorfakat o yıllar Türkiye’nin dünyanın “liderlerinden” biri olduğu, büyük bir gelişmenin liderliğini yaptığı yıllar.

Dünyanın en çok önemli mutabakatlarından birine “İstanbul”un ismini verdirtecek bir devlet olduğu yıllar.

***

Geçenlerde hatırlatmıştım, şu anda biraz daha detaylandırayım:

“Nahide Opuz‘un annesi, 27 Şubat 2002’de Diyarbakır savcılığına vefat tehditlerinin ağırlaştığına dair şikâyette bulundu. Bu şikâyet şimdi sonuçlanmadan, 11 Mart 2002’de kızını yanına alarak İzmir’e yerleşmek üzere bir kamyona eşya yüklemişken; aracın önünü kesen Hüseyin Opuz tarafından vurularak öldürüldü. Hüseyin Opuz aleyhine 13 Mart 2002 tarihinde kamu davası açıldı. 

Nahide Opuz’un Aralık 2001’de açtığı boşanma davası annesinin öldürülmesinden sonra sonuçlandı ve çift boşandı.[ 

Annesinin öldürülmesinden sonra AİHM’e başvuran Nahide Opuz, müracaatında, yetkililerce ömür haklarının korunmadığını, annesiyle maruz kaldıklarını şiddet ve tehditlere yerel makamların duyarsız kaldıklarını bildirdi. Başvuru, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) “yaşam hakkı”nı garanti altına alan 2. unsuru ile “işkence ve insanlık dışı ve onur kırıcı muamele yasağı”nı düzenleyen 3. unsuruyla “mahkemelere faal müracaat hakkı”na dair 13. hususuna dayandırıldı. Müracaatta, kadınları aile içi şiddetten koruyan bir düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle de ve ayrımcılık yapıldığı gerekçesiyle de AİHS’nin “ayrımcılık yasağı”nı düzenleyen 14. hususun de çiğnendiği belirtildi.”

***

“Nahide Opuz‘un dava belgesini inceleyen AİHM, ilk defa bayana yönelik şiddeti, farklı bir şiddet çeşidi olarak ele aldı ve yeniden bir prensip imza atarak 9 Haziran 2009’da bir devleti bir bayanı koruyamadığı için mahkûm etti.

Türkiye, karar uyarınca Nahide Opuz’a tazminat ödedifakat kıssa orada bitmedi. Opuz davası, İstanbul Sözleşmesi’nin ilham kaynağı oldu, neredeyse Sözleşme’nin gerekçeli metnini oluşturdu.

Yani Mukavele gerçek bir kıssadan, tam da ilk imzacısı olduğu Türkiye’den doğdu.”

***

“Kadınların ev içi şiddete karşı korunmayarak ayrımcılığa uğradıklarına dair AİHM kararı, İstanbul Sözleşmesi olarak bilinen yeni bir insan hakları kontratı doğurdu. İstanbul’da imzaya açıldığı için ‘İstanbul Sözleşmesi’ olarak anılan Avrupa Konseyi’nin Kadına Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Sözleşmesi, bu kararın üzerinde inşa edildi. 

Opuz, ‘Eve geldim yemek yoktu…’ gerekçesiyle şiddet görmüştü. Bu cümle, sözleşmeye ‘toplumsal cinsiyet rolleri şiddete münasebet olamaz’şeklinde girdi. ‘Eşimin annesi ahlaka mugayir işler peşindeydi’ cümlesi sözleşmede ‘subjektif namus anlayışının şiddete münasebet olamayacağı’ şeklinde yer aldı.”

***

Türkiye, İstanbul Sözleşmesi’nin ilk imzacı devletlerinden olup 24 Kasım 2011’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 247 vekilden 246’sının kabul oyu, 1 vekilin çekimser[ oy vermesi ile mukaveleyi parlamentosundan geçiren ilk ülke oldu.

Yıl 2009… Türkiye, bayanları koruyan bir mukaveleyi parlamentosunda kabul eden ilk ülke.

Türkiye için ne büyük bir onur.

***

 Sözleşme, Narin’in yaşamasını sağlayacak maddeler de içeriyordu:

“Şiddet mağdurunun öznesi bir çocuksa şayet, çocuğun velayeti ve ziyaret haklarının belirlenmesine ilişkin yasal önlemler alınmalıdır.

Bu kapsamda taraflar velayet ve ziyaret süreçlerinde mağdurların emniyetini sağlamakla yükümlüdür.

32 ve 37. Madde çocuk ve erken yaşta evlilikler ile zorla evlendirmelerin geçersiz kılınması ve sona erdirilmesi için yasal önlem vurgusu yapmaktadır.”

***

“20 Mart 2021 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Sözleşme’nin Türkiye bakımından bozulmasına karar verildi.

Türkiye tarafından Avrupa Kurulu Genel Sekreterliği’ne 22 Mart 2021 tarihinde fesih bildirimi ulaşmış ve Genel Sekreterlik bu feshin 1 Temmuz 2021 tarihinde uygulamaya konulacağıni duyurmuştur.

Geri çekilme kararı, Türkiye’deki muhalefet partileri, yabancı devlet başkanları, Avrupa Kurulu, STK’lar ve sosyal medyada da içinde olmak üzere hem yurt içinde hem de yurt dışında pek çok kesim tarafından eleştirildi.

Avrupa Kurulu Genel Sekreteri Marija Pejčinović Burić, kararı ‘yıkıcı haber’ ve Türkiye’de ve yurtdışında bayanların korunmasını tehlikeye atan ‘büyük bir gerileme’ olarak nitelendirdi.”

***

Türkiye’de her gün 4 bayan öldürüyor…

Onca çocuk kayboluyor…

Narin’in kan donduran katli şu anda bütün bu sapkın hastalıkların üzerine projektör yaktı.

Kadınlar bu akut patolojik durumun şifasının, tek imza ile bir gecede reddedilen İstanbul Kontratı olduğunu söyleyip duruyor.

***

2009 yılında AİHM’in verdiği Nahide Opuz kararı var…

2011 yılında “Opuz kararının” tüm gelişmiş dünyada büyük bir sevinç ve coşkuyla sahiplenilen İstanbul Sözleşmesi’ni doğurma süreci var …

20 Mart 2021’de tek imzayla bu mutabakattan çıkışvar…

2024’de Narin cinayeti var…

***

2009’da bayan hakları konusunda dünyaya önderlik eden bir ülke, 2024’de bayan ve çocuk cinayetleriyle anılıyor.

Çocukların ırzına geçildiği belirlenen vakıflar görmezden geliniyor.

Bu nasıl büyük bir “gerileme”… 

Bu nasıl bir çöküş.

***

2009’a ve 2024’e baktığımızda çarpıcı bir gerçekle karşılaşıyoruz, Türkiye’yi yönetenler “ne yapılması” gerektiğini biliyorlar, yapıyorlar… 

Sonra,

Bu tuhaf ve anlaşılmaz savrulmanın sonunda bayanlar ölüyor, çocuklar ölüyor… 

***

İvmesi artan bir hastalanma ve çürüme süreci engellenebilir, tedavi edilebilirdi…

İstenmedi.

Bile isteye fecî bir gerileme devrine girdik.

Yürüdüğümüz bu karanlık yolda her gün bayan ve çocuk ölüleri bırakıyoruz ardımızda.

P24’ten alınmıştır.