Schengen Anlaşması sıkıntıda: Serbest dolaşım iptal edilerek sınır kontrolleri geri getirilebilir

Almanya‘nın Polonya ve Çekya sınırlarında taşınabilir denetimlere başlaması üye ülkeler arasında iç hudutları kaldıran Schengen Muahedesi’ni tekrar tartışmaya açtı. Schengen Anlaşması‘nın temel unsurlarından biri vatandaşlığı olanların serbest dolaşımı hakkına sahip olması, bundan ötürü ülkelerin iç sonlarında denetimlerin olmaması.

7 ülke sınır uygulamasına geçti

Bununla birlikte, mutabakatta bilhassa kamu tertibi veya iç güvenliğe yönelik bir tehdit söz konusu olduğunda, sınır denetimlerinin süreksiz olarak eski haline getirilmesini sağlayan maddeler bulunuyor. 2023 yılında en az yedi Schengen ülkesi bu karardan yararlandı. Messina Üniversitesi Siyaset Bilimi Doçenti Eugenio Cusumano “Schengen Sonlar Kanunu, üye devletlerin ulusal güvenliklerine yönelik önemli bir tehdit durumunda, önlemin son deva olarak gerekli olması ve süreksiz olması şartıyla, sınır denetimlerini yeniden başlatmalarına izin vermektedir. Şu anda Schengen ülkeleri bu şartları çok geniş yorumluyor” ifadelerini kullandı.

Siyaset bilimciye göre bu durum bir ‘domino etkisi’ yaratıyor ve sınır denetimlerine başlayan devletin komşu ülkeleri de onu örnek alıyor.

Cusumano “Sınır denetimlerinin geri getirilmesi, halka hükümetin göç konusunda sert olduğu yönünde bir sinyal olarak kullanılıyor” diyor ve bunun popülist hislerin yükseldiği bir devirde çok alımlı bir strateji olduğunu belirtiyor.

Avrupa Siyasetleri Merkezi Göç Programı Başkanı Alberto-Horst Neidhardt ise mevcut gelişmeleri “Schengen bölgesinin kırılganlığının bir öbür örneği” olarak yorumluyor.

Schengen Muahedesi nedir?

Schengen Muahedesi Haziran 1985‘te beş ülke olan Fransa, Almanya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg tarafından Lüksemburg, Fransa ve Almanya sınırlarının birleştiği Moselle Irmağı üzerinde Prenses Marie-Astrid gemisinde imzalandı. Antlaşmaya en yakın yerleşim yeri olan Schengen’in ismi verildi. Daha sonra genişleyen Avrupa Birliği‘nin neredeyse tüm ülkelerinin yanı sıra İsviçre, İzlanda, Norveç ve Lihtenştayn da katıldı. İrlanda, Büyük Britanya ile yaptığı farklı bir anlaşma nedeniyle Schengen’e katılamadı.