Suriye-ABD İş Forumu: ABD, Suriye’nin petrolü ve yeniden inşasında masanın başına oturdu

ABD yönetiminin SDG’ye verdiği desteği çekmesinin ardından Suriye’de peş peşe petrol, enerji ve ekonomik faaliyetler alanında yaşanan hızlı gelişmeler dikkat çekiyor. Önce petrol sahaları Şam yönetimine geçti, ardından ABD şirketleri enerji yatırımlarına başladı. Şimdi ise Şam’da düzenlenen ilk Suriye-ABD İş Forumu ile yeniden inşa, enerji ve milyarlarca dolarlık yatırım projeleri masaya yatırıldı. Bu gelişmeler, ABD’nin Suriye politikasındaki değişimin arkasında ekonomik ve stratejik çıkarların bulunduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.

ABD’nin Suriye politikasında son aylarda yaşanan köklü değişimin arkasındaki ekonomik ve stratejik hesaplar giderek daha görünür hale geliyor. Bir dönem Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDG) verdiği destekle ülkenin kuzeydoğusundaki petrol sahalarında dolaylı etki kuran Washington, artık önceliğini doğrudan Şam yönetimiyle kapsamlı ekonomik ortaklığa çevirmiş durumda. Yaptırımların kaldırılması yönünde atılan adımlar, Suriye’nin “terörizmi destekleyen ülkeler” listesinden çıkarılması ve uluslararası finans sistemine yeniden entegre edilmesi için yürütülen çalışmalar, ABD’nin Suriye’de yeni dönemi ekonomik ortaklık üzerinden şekillendirdiğini ortaya koyuyor.

Bu sürecin ilk önemli adımlarından biri, uzun yıllar SDG’nin kontrolünde bulunan petrol sahalarının merkezi yönetime devredilmesi oldu. ABD merkezli HKN Energy’nin daha önce Kürt yönetiminin işlettiği yedi önemli petrol sahasında üretimi devralmasıyla birlikte, ülkenin enerji kaynakları üzerindeki kontrol değişmeye başladı. Washington’ın destek verdiği bir diğer proje ise Kerkük’ten Akdeniz’deki Baniyas Limanı’na uzanan tarihi Irak-Suriye petrol boru hattının yeniden faaliyete geçirilmesi. ABD, Irak ve Suriye arasında hazırlıkları süren projenin, Irak’ın Hürmüz Boğazı’na bağımlılığını azaltmasının yanı sıra İran’ın bölgesel enerji üzerindeki etkisini sınırlayacak yeni bir koridor oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor. Bu gelişmelerin ardından Şam’da düzenlenen ilk Suriye-ABD İş Forumu, Washington’un Suriye’deki ekonomik varlığını ve etkisini önümüzdeki dönemde daha da artırmaya hazırlandığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

“Tarihi dönüm noktası”

Şam’daki Dama Rose Oteli’nde Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı ile Suriye-Amerikan İş Konseyi’nin organizasyonunda gerçekleştirilen ilk Suriye-ABD İş Forumu’na iki ülkeden bakanlıklar, iş dünyası temsilcileri ve yatırım kuruluşları katıldı. Devletin resmi Haber Ajansı Sana’nın haberine göre, Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanı Nidal El-Şaar, forumun açılışında yaptığı konuşmada ABD ile “ortaklık ve ortak gelecek” temelinde yeni bir ekonomik dönemin başladığını söyledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın Suriye’yi terörizmi destekleyen devletler listesinden çıkarma kararını “ekonomik ilişkiler açısından tarihi bir dönüm noktası” olarak nitelendiren El-Şaar, Washington’ın son kararlarının yalnızca siyasi bir değişiklik olmadığını, aynı zamanda yıllardır yatırım ve ticaretin önünde bulunan engelleri kaldırdığını ifade etti. El-Şaar, Suriye’nin bu fırsatı sürdürülebilir ekonomik kalkınmaya dönüştürmek istediğini belirterek yatırım dostu bir ekonomik model oluşturacaklarını söyledi.

Öncelik petrol ve doğalgaz yatırımları

Forumda en dikkat çekici başlıklardan biri enerji sektörü oldu. Suriye Petrol Şirketi CEO’su Yusuf Kablavi, petrol ve doğalgaz sektörünün yeniden yapılanmanın lokomotifi olacağını belirterek uluslararası şirketlerle çok sayıda mutabakat zaptı imzaladıklarını, bunların önemli bölümünün yatırım sözleşmesine dönüşmeye başladığını açıkladı. Kablavi, özellikle Suriye kıyılarındaki petrol ve doğalgaz yatırımlarının genişletilmesi için çalışmalar yürüttüklerini belirterek uluslararası enerji şirketlerini Suriye’ye yatırım yapmaya davet etti.

ABD şirketlerinden yatırım hazırlığı

Foruma video mesaj gönderen ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Jacob McGhee, Washington’un Suriye’ye yaklaşımına yönelik mesajlar verdi. McGhee, Suriye’nin ekonomik izolasyondan çıkarak uluslararası sisteme açıldığını belirterek, Amerikan şirketlerinin ülkedeki yatırım fırsatlarını değerlendirmeye başladığını söyledi. Washington’ın, Suriye hükümetiyle birlikte bankacılık sistemi, finansal altyapı ve yatırım ortamının iyileştirilmesi için çalıştığını belirten McGhee, ülkenin küresel finans sistemine yeniden entegrasyonunun hedeflendiğini ifade etti. McGhee ayrıca, yatırım anlaşmalarına yönelik ilginin giderek arttığını, Amerikan şirketlerinin farklı sektörlerde ortaklık kurmaya hazırlandığını söyledi.

Yeniden inşa sürecine Amerikan sermayesi

Forumda konuşan Suriye-Amerikan İş Konseyi Başkanı Issam Grivati de toplantının iki ülke arasında yatırım, inovasyon, yeniden yapılanma ve ekonomik büyüme alanlarında yeni bir dönemin başlangıcını oluşturduğunu belirtti. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın eski Yakın Doğu danışmanlarından Timothy Lenderking ise kamu ve özel sektör arasında yeni ortaklıkların kurulması için uygun koşulların oluştuğunu belirterek yeniden imar sürecinde Amerikan şirketlerinin hukuki ve teknik danışmanlık desteği sağlamaya hazır olduğunu söyledi.

Uluslararası sermayeyi çekme hazırlığı

Forum, Suriye yönetiminin son aylarda yürüttüğü uluslararası ekonomik açılımın devamı niteliğinde değerlendiriliyor. Şam yönetimi, Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Çok Taraflı Yatırım Garanti Ajansı (MIGA) başta olmak üzere uluslararası finans kuruluşlarıyla temaslarını yoğunlaştırırken, Washington’da da Amerikan şirketleriyle yatırım önündeki engellerin kaldırılması ve yatırımcı garantilerinin güçlendirilmesine yönelik görüşmeler gerçekleştiriyor. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın da yerli, Arap ve yabancı yatırımcılarla yaptığı görüşmelerde enerji, sanayi, altyapı ve hizmet sektörlerini öncelikli yatırım alanları olarak öne çıkardığı belirtiliyor.

Şam’da gerçekleştirilen ilk Suriye-ABD İş Forumu ise, Washington’ın Suriye politikasında güvenlik merkezli yaklaşımdan ekonomik ortaklığa yöneldiğinin en somut göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Enerji sahalarının yeniden yapılandırılması, uluslararası sermayenin ülkeye çekilmesi ve yeniden imar projeleri, ABD’nin Suriye’deki yeni stratejisinin temel ayaklarını oluşturuyor.