TEPAV: Önlem alınmazsa enflasyonun maliyeti toplumsal refah üzerinde olur

Raporda, siyaset tedbirleri alınmaması halinde enflasyondaki düşüş sürecinin maliyetinin toplumsal refah üzerinde olacağına dikkat çekildi

Ekonomi

27.01.2024 11:00

A⁺

A^-

Türkiye Ekonomi Siyasetleri Araştırma Vakfı (TEPAV) Türkiye’de yakın devirde uygulanan ve ekonomi yönetimi tarafından belirtilen çerçevede uygulanacağı açıklanan siyasetlere ve global gelişmelere göre Türkiye Ekonomik Görünüm Raporu’nun ikincisi yayımladı. Raporda, Türkiye’nin 2023 yılında OECD ülkeleri arasında en yüksek büyüme oranına sahipken istihdam yaratma kapasitesinin en düşük seviyede olduğu belirtilirken, siyaset tedbirleri alınmaması halinde enflasyondaki düşüş sürecinin maliyetinin toplumsal refah üzerinde olacağı belirtildi.

Raporda, yakın devirdeki gelişmeler, global beklentiler ve siyaset çerçevesine göre Türkiye’de ekonomik büyüme ve işgücü piyasası, enflasyon, kamu maliyesi, dış kesim ve riskler ele alınırken 2023 Eylül ayında yayımlanan Türkiye Ekonomik Görünüm Raporu’nun birincisinde yer alan iddialar de güncellendi.

Raporda, siyaset tedbirleri alınmaması halinde enflasyondaki düşüş sürecinin maliyetinin toplumsal refah üzerinde olacağı belirtildi.

Türkiye ekonomisi 2024 yılında yavaşlayacak

Raporda, tüketimde beklenen geri çekilmenin gözlenmemesi nedeniyle ilk rapordaki yüzde 3,7’lik büyüme iddiası revize edilerek 2023 yılında Türkiye’nin ekonomik büyümesinin yüzde 4,2 civarında olacağına dikkat çekildi. Ayrıyeten, Türkiye iktisadının 2024 yılında yavaşlayacağı ve büyümenin yüzde 3,2, 2025’te ise yüzde 3,5 olacağı öngörüldü.

Raporda, Türkiye iktisadının 2024 yılında yüksek faiz oranları ve sıkı finansal şartlar nedeniyle yavaşlayacağı öngörüldü. Öte yandan global finansal şartların yılın ikinci yarısında daha destek veren olacağı ve 2023 yıl sonu itibarıyla müspete dönen uluslararası portföy yatırımlarının, sıkı para siyaseti uygulanacağı varsayımı altında, 2024 yılında artan ivmeyle devam edeceği bekleniyor. Bu çerçevede ekonomik büyümenin 2024-25 döneminde sırasıyla yüzde 3,2 ve
yüzde 3,5 olacağı tahmin edildi.

2023 sonunda yönetilen ve yönlendirilen fiyatlara dair alınan kararlar, vergi artışları, geriden gelen şoklar, beklentilerdeki bozulma ve fiyatlama davranışlarındaki atalet nedenleriyle enflasyondaki düşüş sürecinin uzun ve maliyetli olacağı beklendiği ifade edildi.

Enflasyondaki düşüş süreci uzun olacak

Politika faizinin 2024 yılında yüzde 45 ile zirve yapmasının beklendiği ifade edilen raporda, enflasyonun bu yıl sonunda yüzde 40, önümüzdeki yıl sonunda ise yüzde 24 olması tahmin edildi.

Enflasyondaki düşüş sürecinde gereken siyaset tedbirlerinin alınmaması halinde maliyetinin istihdam ve toplumsal refah üzerinde olması öngörüldü.

Rapora göre, kamu maliyesinde gelir artırıcı ya da masraf azaltıcı tedbir alınmaması durumunda mali görünümün bozulabilir. Merkezi yönetim bütçe açığının milli gelire oranı ise 2024 yılında yüzde 5,9, 2025 yılında yüzde 4,3 olarak gerçekleşmesi tahmin edildi.

Kamu maliyesinde bozulma sürecek

Raporda, kamu maliyesinin, Kahramanmaraş merkezli sarsıntı nedeniyle yapılan harcamalar, emeklilik sistemi, kamu işçisine yapılan yüksek gerçek maaş artışları ile artan faiz oranlarının tesiriyle bozulmaya devam edeceği öngörüldü.

Raporda, Bütçe gelirlerinin de düşük iç talep ve istihdam artışı, dar vergi tabanı ve yüksek kayıt dışılığın tesirleriyle sınırlı artması beklendi.. Bu çerçevede merkezi yönetim bütçe açığının milli gelire oranının 2024 yılında yüzde 5,9, 2025 yılında ise yüzde 4,3;deprem hariç merkezi yönetim bütçe açığının milli gelire oranı ise 2024 ve 2025 yıllarında yüzde 3,4 civarında olacağı tahmin edildi. Bütçe açığındaki artış ile merkezi yönetim borç stokunun milli gelire oranının artması beklendi.

Diğer yandan, döviz kurundaki artışın milli gelir deflatörünün altında kalması borç yükünü aşağı çekeceği ve merkezi yönetim borç stokunun milli gelire oranı 2024 ve 2025 yılları için sırasıyla yüzde 31 ve yüzde 35 olarak tahmin edildi. Cari istikrarın, yurt dışı portföy girişlerinin iç talebi canlı tutması ve ünite fiyat tesirleriyle sınırlı güzelleşeceği öngörülmüş ve milli gelire oranla 2024 yılında yüzde 4,1, 2025 yılında ise yüzde 3,6 civarında tahmin edildi.

Büyüme istihdam yaratmıyor

Raporda dikkat çeken bir diğer nokta da büyümenin istihdam yaratmaması. Türkiye’nin 2023 yılında OECD ülkeleri arasında en yüksek büyüme oranına sahipken istihdam yaratma kapasitesinin en düşük seviyede olduğu belirtilen rapora göre, işgücü piyasasındaki yapısal sıkıntıların çözülememesi durumunda, gençler, bayanlar ve dezavantajlı kesitler için işsizlik sorunu devam edebilir.