Türkiye’de neden deniz taşıyor? Denizi doldurmak felakete mi yol açıyor?

İzmir’de Osmanlı periyodundan itibaren daima doldurulan Konak-Alsancak kıyısında, insanların üzerine oturduğu duvar, aslında kıyıyı muhafaza duvarı.

Bu muhafaza duvarı, Karşıyaka ve Bayraklı tarafında da bulunuyor. Daha kuzeydeki Bostanlı ve Gediz Deltası kısmında ise, doğal kıyı çizgisinde eğimli, taşlardan oluşturulan bir muhafaza yapısı var.

Ancak sular bu müdafaa duvarlarını aştı, bu alanların arkasında taşkın oluştu.

‘Önlemler modifiye edilmeli’

Kısacık’ın aktardığına göre, geçtiğimiz hafta sonu, olağanda bir metre olan deniz suyu 95 cm daha yükseldi. Bu çok önemli bir artış. Ayrıyeten fırtına da şiddetli dalgaya yol açtı.

Böylece, dalgalar kıyı muhafaza yapısını aştı. Zira muhafaza yapıları su düzeyinin bu kadar yükselmesine hazırlıklı değil.

Deniz taşması çoğu zaman oluyordu. Lakin BBC Türkçe’ye konuşan ODTÜ Kıyı ve Deniz Mühendisliği Araştırma Merkezi ile UNESCO Kuzey Doğu Atlantik ve Akdeniz Tsunami İhtar Sistemi başkanlığı yapmış olan Prof. Dr. Ahmet Cevdet Yalçıner, son yıllarda denizin daha sık kabardığını, bu nedenle daha sık su taşması olduğunu belirtiyor.

Bütün bunlarda, iklim değişikliği de rol oynuyor.

Uzmanlar yaşananlardan ders çıkarılmasını ve iklim değişikliği de göz önünde bulundurularak planlama yapılmasını ve kıyı muhafaza yapılarının modifiye edilmesini öneriyor.

Mikdat Kadıoğlu, 3621 sayılı Kıyı Kanunu’nu hatırlatıyor ve binaların kıyı şeridinden 100 metre uzakta olması gerektiğini ifade ediyor.

Önlem alınmadığında, çoğu zaman yaşanan tabiat olaylarının afete dönüştüğünü ifade eden Kadıoğlu, dolgu alanlara bina yapılmasının ve bu binaların savunmasız, dayanıksız tasarlanmasının felakete yol açtığını belirtiyor.

Kısacık hesaplamalara göre gelecek 100 yılda su düzeyinin yaklaşık 30 cm yükselebileceğini söylüyor.

Ayrıca, Kısacık’a göre 25-40 cm arası değişen gel git, fırtınanın en ağır olduğu ana denk gelirse, taşkın daha da tesirli olabilir. Üstüne üstlük, aynı anda aşırı yağış ve derelerin taşması da bu felaketin sonuçlarını ikiye katlayabilir.

Çözüm var mı?

“Kıyı çizgisiniboşaltamayız, önemli bir maliyettir. Bu nedenle muhafaza yapılarını yeni şartlara adapte etmemiz lazım” diyen Kıvırcık iki seçenek öneriyor.

Gelen dalganın gücü azaltılmalıyız.

Bunun için, kıyı müdafaa duvarlarının denize doğru 15-20 metre öncesine batık dalgakıranlar yerleştirilebilir.

Kıyı müdafaa yapıları modifiye edilerek daha dirençli hale getirilebilir.

Örneğin, üzerine fırtına duvarı eklenebilir yahut yatay olarak arka arda uzanan muhafaza duvarları yerleştirilebilir.

Geleneksel formül olan kıyı duvarlarının yüksekliğinin artırılması ise uzmanlar tarafından kâfi görülmüyor.