Uranüs’ü yanlış tanımışız: Gezegende ve uydularında yaşamı destekleyecek koşullar mevcut olabilir

Pallab Ghosh

Güneş’e en yakın 7. gezegen olan ve 5’i büyük 28 uydusu bulunan Uranüs’ün, bilim insanlarının düşündüğü “ölü bir gezegen” olmayabileceği tespit edildi.

Bilim insanları, yeni bulguların, Uranüs ve beş büyük uydusunda okyanuslar ve ömrü destekleyecek şartlar olabileceğini ortaya koyuyor.

Gezegenle ilgili bildiklerimiz, NASA’nın Voyager 2 uzay aracının yaklaşık 40 yıl önce topladığı verilere dayanıyordu.

Ancak yeni tahliller, Voyager’in dataları topladığı devirde, Uranüs’teki sistemin gerçekte nasıl işlediğini görmemizi engelleyen güçlü bir güneş fırtınası yaşandığını ortaya çıkardı.

Uranüs, en soğuk gezegenler arasında yer alıyor.

Voyager 2’nin Uranüs’ten paylaştığı fotoğraflar 1986 yılına dayanıyor. O dönem gelen görüntüler, Uranüs ve beş büyük uydusuna ilişkin ufkumuzu genişletmişti.

Ancak bilim insanlarını daha da şaşırtan, Voyager 2’nin bu gezegenle ilgili gönderdiği bilgilerdi.

Uzay aracının yaptığı ölçümler ve topladığı bilgiler, gezegenin ve uydularının inaktif olduğunu, hayat için uygun olmadığını gösteriyordu. Uranüs’ü çevreleyen manyetik alan da tuhaf biçimde bozulmuştu, basık haldeydi.

Gezegenin manyetik alanı, gezegenden ve uydularından kopan gaz ve diğer gereçleri yakalıyordu. Bu, okyanuslardan yahut öteki jeolojik faaliyetlerden kaynaklanıyor olabilirdi lakin Voyager 2 hiçbir bulguya ulaşamadı ve gezegenin “ölü” olduğu sonucuna vardı.

Bu özelliğiyle Uranüs, Güneş sistemimizdeki diğer gezegenlerden de farklı bir niteliğe sahipti.

Yeni tahliller ise on yıllardır süren bu gizemi çözmüş görünüyor. Buna göre Voyager 2, Uranüs’ü “kötü bir günde” ziyaret etmiş.

Araştırmalara göre Voyager 2 Uranüs’ü incelediği sıra gezegen bir güneş fırtınasının tesiri altındaydı ve manyetik alan bu nedenle de bozuk algılanıyordu.

University College London’dan Dr. William Dunn, 40 yıldır Uranüs’le ilgili yanlış fikirlere sahip olduğumuzu belirtiyor:

“Yeni bulgular, Uranüs’teki sistemin daha önce düşündüğümüzden çok daha enteresan olabileceğini ortaya koyuyor. Ömür için gerekli şartlara sahip olabilecek uyduları da bulunabilir. Yüzeylerinin altında okyanuslar da mevcut olabilir.”

Linda Spilker, Uranüs’ten datalar geldiğinde Voyager programında çalışan genç bir bilim insanıydı. Aradan geçen uzun yılların akabinde hala benzeyenprogramda çalışıyor. Journal Nature Astronomy’de yayımlanan yeni sonuçlardan büyük heyecan duyduğunu aktarıyor:

“Sonuçlar büyüleyici. Uranüs’te hayat potansiyeli olduğunu görmekten büyük heyecan duyuyorum. Voyager datalarıyla bu kadar çalışma yapılmış olmasından da mutluyum. 1986’da topladığımız verilere geri dönüp bakılması ve yeni sonuçlar elde edilmesi heyecan verici.”

Dublin Advanced Studies’den Dr. Affelia Wibisono ise sonuçlar “çok heyecan verici” olarak tanımlıyor:

“Geçmiş verilere tekrar bakmanın ne kadar çok önemli olduğunu gösteriyor. Zira bazen bu bilgilerin arkasında gizlenen ve keşfedilmeyi bekleyen yeni bir olgu olabiliyor. Bu da uzay keşfi misyonlarının geleceğini şekillendirebilir.”

NASA’nın yapmaya çalıştığı nitekim de bu. Yeni planlara göre Uranüs Orbiter ve Probe misyonu, gezegenin işleyişine yeniden bakmak üzere başlatılacak.

NASA’dan Dr. Jamie Jasinski, verilerin yeniden incelenmesi fikrini ortaya atan bilim insanı olarak, gelecek misyonların bunu hesaba katması gerektiğini söylüyor:

“Gelecekteki uzay aracını kimi özellikleri, Voyager 2’den gelen eski verilere göre şekilendirildi lakin bu datalar toplanırken olağan dışı şartlar tesirliydi. Şu Anda geleceğin uzay aracını, yeni keşifler için muhtaçlığımız olan özelliklere göre tasarlamalıyız.”

NASA’nın yeni Uranüs misyonunun 2045’te gezegenle ilgili ufkumuzu daha da genişletecek sonuçlar ortaya çıkarması umuluyor.