DOLAR
45,3532
EURO
53,5211
ALTIN
6.875,62
BIST
15.062,65
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak

Usta yazar ve senarist Selim İleri, son yolculuğuna uğurlanıyor

“Bu ülkenin yetiştirdiği en büyük edebiyat insanlarından biri”

Usta yazar ve senarist Selim İleri, son yolculuğuna uğurlanıyor
10.01.2025 14:00
7
A+
A-

Yazar, senarist ve eleştirmen Selim İleri, 75 yaşında hayatını kaybetti. İleri’nin cenazesi, öğlen vakti Vaniköy Camii’nde kılınacak cenaze namazının akabinde Sahrayıcedit Mezarlığı’ndaki aile kabristanında defnedilecek. Usta muharrir için Atatürk Kültür Merkezi’nde merasim düzenlendi.

NTV’den Ömer Vatanartıran‘a konuşan Prof. Dr. Gül İrepoğlu, “Hepimizin ortak bir bedeli Selim İleri. Bu ülkenin yetiştirdiği en büyük edebiyat insanlarından biri. Benim için ise çok yakın bir dost. Onunla o kadar hoş şeyler paylaştık ki…” tabirlerini kullandı.

Ünlü müellif Necip Tosun ise “Selim İleri’nin boşluğu kolay kolay doldurulamaz. Onun hayatına baktığımızda devasa bir külliyat görürüz… Selim İleri, yalnızca hikaye, roman ve şiir yazıp bir kenara çekilmemiş aynı vakitte Türk Edebiyatı’na da hizmet etmiş büyük bir emekçi” dedi.

(NTV)

Selim İleri kimdir?

Selim İleri 30 Nisan 1949’da İstanbul’da doğdu. Kadıköy’de doğan İleri, ismini Yavuz Sultan Selim’den aldı. Babası yüksek makine mühendisi Hasan Hilmi İleri, annesi ise ev hanımı Süheyla İleri’dir. 

İleri’nin edebiyata duyduğu sevgi, Kafka’yı Türkçeye kazandıran Fransızca öğretmeni, edebiyatçı Vedat Günyol ve edebiyat öğretmeni, muharrir Rauf Mutluay ile başladı.zamanda Yeni Ufuklar dergisinin yönetmeni olan Günyol’un yönlendirmesiyle hikaye yazmaya başladı. İleri, Yeni Ufuklar’da Cemil Meriç, Ferit Edgü, Nermi Uygur, Orhan Şaik Gökyay aynıi edebiyatçılarla tanıştı.

18 yaşındayken İleri’nin “Savaş Çiçekleri” isimli hikayesi Yeni Ufuklar mecmuasında yayımlandı. 1968’da Günyol’un da yardımıyla hikayelerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı. 2 ay sonra “Bi Keman” ismindeki diğer bir hikayesi mecmuada yer aldı. İleri, yıl İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne başladı ama 1972’de fakülteyi yarıda bıraktı.

İleri, 1970’lerin başında tanıştığı Halit Refiğ‘in tesiriyle senaryo yazmaya başladı. 1971’de “Cennetin Kapısı” isimli ilk senaryosunu ve ikinci öykü kitabı “Pastırma Yazı”nı yazdı. 1973’te “Destan Gönüller” ismiyle ilk romanı yayımlandı. “Dostlukların Son Günü” adlı öykü kitabı 1975’te yayımlanmasının akabinde 1976’da Sait Faik Kıssa Armağanı kazandı.

Attilâ İlhan‘ın teşvikiyle “Bu Gece ve Her Gece” isminde bir roman yazdı ve İlhan’ın isteğiyle “Her Gece Bodrum” ismiyle yayımlandı. 1977’de Türk Dil Kurumu Roman Mükafatı kazandı. 1980’de “Bir Denizin Eteklerinde” öykü kitabı yayımlandı.

İleri’nin ilk uzun hikayesi “Son Yaz Akşamı” 1983’te yayımlandı. 1983 yılında yayımlanan bir diğer kitabı olan “Annem İçin” isimli anı kitabında, annesinin müelliflik hayatı üzerindeki büyük tesirini dile getirdi. Annesinin vefatına kadar 8 yıl süren alzheimer hastalığı, muharririn müelliflik anlayışını değiştirdi.


Kırık Bir Aşk Öyküsü’nün başrol oyuncuları Kadir İnanır ve Hümeyra

1981’de yazdığı “Kırık Bir Aşk Hikâyesi” senaryonun sinemaya çevrilmesiyle 1982’de Sinema Yazarlar Birliği tarafından yılın en iyi senaryosu mükafatına layık görüldü. Akabinde “Seni Kalbime Göndüm” ve “Göl” sinemalarının senaryolarını yazdı.

Halit Ziya Uşaklıgil’in Aşk-ı Memnu’nun son sözünü romanına isim verdiği “Yaşarken ve Ölürken”, Milliyet Sanat tarafından yılın romanı seçildi. aynı yıl “Aşkı-Memnû yahut Uzun Bir Kışın Siyah Günleri” adında bir inceleme kitabı yayımladı.

“Çağdaşlık Sorunları”, “Düşünce ve Duyarlık” (1982), “Seni Çok Özledim” (1986), “O Yakamoz Söner” (1987), “Perisi Kaçmış Yazılar” (1996) benzeri kitaplarında Türk edebiyatındaki sıkıntılara eleştirel gözle yaklaştı. 1983’te “Ölünceye Kadar Seninim” ve 1984’te “Yalancı Şafak” romanları yayımlandı fakat kâfi ilgiyi görmedi. 1985’te “Saz Caz Düğün Varyete” kitabını yayımladı.

Asker kaçağı olan İleri, bedelli askerlik çıkacağı söylentileri üzerine gerekli parayı toplamak için Hürriyet’te “Hayal ve Istırap” isimli romanını tefrika ettirdi. 1987’de bedelli askerliğin çıkmasıyla 3 ay askere gitti. Askerlik dönüşü senaryosunu yazdığı ve yönettiği “Hiçbir Gece”, sinemalarda gösterilmedi ve Antalya Sinema Şenliği’nde ön heyet tarafından geri çevrildi.

1990’larda İleri, tiyatro oyunları yazdı. Cahide Sonku’nun hayatından uyarlama olan “Cahide, Vefat ve Elmas “yazarın yazdığı ilk oyundur. Sonraki oyunu olan “Allahaısmarladık Cumhuriyet”, 1997’de hem Afife Jale hem de Avni Dilligil mükafatlarını aldı.

İleri, 1998 sahnelenen “Mihri Müşfik: Can Kaybı Bir Kelebek” oyunuyla Devlet Sanatkarı unvanını aldı. Türkiye Yazarlar Birliği Roman Ödülü’nü aldığı “Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın”ı 1991’de yayımladı.

1999’da Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ‘televizyon’ alanında Kültür-Sanat Mükafatı verdi. Radyo çalışmaları bundan ötürü aynı yıl Dialog Medya Ödülü’nü aldı.

Selim İleri ve Türkan Şoray
(İleri’nin 2012 yılında Aydın Doğan Ödülü’nü aldığı ödül töreninden)

İleri’nin Nahit Sırrı Örik‘in Kıskanmak (1946) isimli romanından yola çıkarak yazdığı “Cemil Şevket Bey/Aynalı Dolaba İki El Revolver” 1997’de yayımlanırken, 1999’da “Ada, Her Yalnızlık gibi”, 2000’de “Solmaz Hanım, Kimsesiz Okurlar İçin” ve 2001 yılında “Bu Yaz, Ayrılığın İlk Yazı Olacak”ı yayımlandı ve roman 2002’de Orhan Kemal Roman Mükafatı kazandı.

2006 yılında “Fotoğrafı Sana Gönderiyorum” adlı kitabı ile hikayeye geri döndü. 2007’de “Hepsi Alev”, “Kapalı İktisat” ve “İstanbul Lale ile Sümbül” kitapları yayımlandı.

İleri ayrıyeten, 2003’te ‘Uzak, Hep Uzak’ isimli deneme kitabıyla Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü, 2005’te ‘İstanbul’un Sandık Odası’ isimli kitabıyla TYB’nin Hatıra-Gezi alanındaki mükafatını, 2012’deyse Aydın Doğan Ödülü’nü aldı. aynı yıl Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü. İleri, 2021’de de Erdal Öz Edebiyat Ödülü’nü aldı.

Selim İleri’nin yapıtlarının tamamı şöyle:

Öykü

Cumartesi Yalnızlığı (1968, Adam)
Pastırma Yazı (1971, Bilgi)
Dostlukların Son Günü (1975, Bilgi)
Bir Denizin Eteklerinde (1980, Altın)
Dostlukların Son Günü (1975, Bilgi) (1978 Sait Faik Kıssa Ödülü)
İlk Gençlik Çağına Hikayeler I-II-III (Derleyen) (1980, Kültür Bakanlığı)
Eski Defterlerde Solmuş Çiçekler… (1982, Adam)
Son Yaz Akşamı (1983, Altın)
Kötülük, (1992, Remzi)
Fotoğrafı Sana Gönderiyorum (2006, Doğan)
Yağmur Akşamları (2011, Everest)

Roman

Destan Gönüller (1973, Hürriyet)
Her Gece Bodrum (1976, Bilgi) (1977 TDK Roman Ödülü)
Ölüm İlişkileri (1979, Bilgi)
Cehennem Kraliçesi (1980, Altın)
Bir Akşam Alacası (1980, Altın)
Yaşarken ve Ölürken (1981, Altın)
Ölünceye Kadar Seninim (1983, Altın)
Yalancı Şafak (1984, Altın)
Saz Caz Düğün Varyete (1984, Altın)
Hayal ve Istırap (1986, Altın)
Kafes (1987, Özgür Yayın)
Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın (1991, Can)
Kırık Deniz Kabukları (1993, Can)
Gramafon Hala Çalıyor (1995, YKY)
Cahide – Mevt ve Elmas (1995, YKY)
Cemil Şevket Bey – Aynalı Dolaba İki El Revoler (1997, Oğlak)
Ada, Her Yalnızlıki (1999, Oğlak)
Solmaz Hanım, Kimsesiz Okurlar İçin (2000, Oğlak)
Bu Yaz, Ayrılığın İlk Yazı Olacak (2001, Doğan)
Yarın Yapayalnız (2004, Doğan)
İstanbul Lâle İle Sümbül (2007, Doğan)
Hepsi Alev (2007, Doğan)
Daha Dün (2008, Doğan)
Bu Palavra Tango (2010, Everest)
Mel’un – Bir Us Yarılması (2013, Everest)
Sona Ermek (2017, Everest)

Deneme

Çağdaşlık Sorunu (1978, Günebakan)
Aşk-ı Memnu Yahut Uzun Bir Kışın Siyah Günleri (1981, Yazko)
Düşünce Duyarlık (1982, Adam)
Kamelyasız Bayanlar (1983, Yazko)
İstanbul Yalnızlığı (1989, İstanbul Kütüphanesi)
Peride Celal’e Armağan (1996, Oğlak)
Perisi Kaçmış Yazılar (1996, İyi Şeyler)
Sepya Mürekkebiyle Yazıldı (1997, Oğlak)
Kurtuluş Savaşı ve Edebiyatımız (1998, Oğlak)
İstanbul Yıldızlar Altında (1999, Oğlak)
Kırık İnceliklerin Şairi – Behçet Necatigil (1999, Kaf)
Ay Hala Hoş (1999, Kaf)
Biten (İki) Yüzyıl (2000, Oğlak)
Evimizin Tek Istakozu (2000, Oğlak)
İstanbul Seni Unutmadım (2001, Oğlak)
Oburcuğun Edebiyat Kitabı (2002, Doğan)
Rüyamdaki Sofralar (2003, Doğan)
Uzak, Hep Uzak (2003, Doğan)
İstanbul’un Sandık Odası (2004, Doğan)
Kar Yağıyor Hayatıma (2005, Doğan)
Cengiz Tacer – Denizden Yana, Çölden Yana (2005, Milli Reassürans)
İstanbul Anılar Kolonyası (2006, Doğan)
İstanbul’un Tramvayları Dan Dan (2008, Doğan)
İstanbul İlk Romanımda Leylak (2009, Everest)
Oburcuk Mutfakta (2010, Everest)
Yaşadığım İstanbul (2012, Everest)
İstanbul Mayısta Bir Akşamdı (2014, Everest)
Edebiyatımızın Sevdiğim Romanlar Kılavuzu (2015, Everest)
İstanbul Bu Gece Yeniden Sensiz (2016, Everest)

Anı

Annem İçin (1983, Ada)
Hatırlıyorum (1984, Altın)
Seni Çok Özledim (1986, Özgür Yayın)
O Yakamoz Söner (1987, Ada)
Anılar; Issız ve Yağmurlu (2002, Doğan)

Oyun

Allahaısmarladık Cumhuriyet
Ölü Bir Kelebek – Toplu Oyunlar (1998, Oğlak)

Şiir

Ay Işığı (1986, Özgür Yayın)

Söyleşi

Atilla İlhan, Nam-ı Diğer Kaptan (2002, İş Bankası)
Şimdi Seni Konuşuyorduk (2007, Doğan)
O Aşk Dinmedi (Ayşe Sarısayın ile) (2017, Everest)

Senaryoları

2007 – Kilit (Sinema Filmi)
1999 – Kerem (TV Filmi)
1994 – Bir Aşk Uğruna (TV Dizisi)
1992 – Yedikuleli Mihriban (TV Dizisi)
1992 – Her Gece Bodrum (Sinema Filmi)
1990 – Yalancı Şafak (TV Dizisi)
1990 – Bir Yalnız Melek (Sinema Filmi)
1989 – Hiçbir Gece (Sinema Filmi)
1987 – Afife Jale (Sinema Filmi)
1982 – Seni Kalbime Gömdüm (Sinema Filmi)
1982 – Göl (Sinema Filmi)
1981 – Kırık Bir Aşk Kıssası (Sinema Filmi), diyaloglarını yazdı
1978 – Seninle Son Sefer (Sinema Filmi)
1975 – Çapkın Hırsız (Sinema Filmi)
1974 – Askerin Dönüşü (Sinema Filmi)
1973 – Cennetin Kapısı (Sinema Filmi)
1973 – Bir Demet Menekşe (Sinema Filmi)
1972 – Yaralı Kurt (Sinema Filmi)
1972 – Bayan Yapar (Sinema Filmi)
1972 – Günahsızlar (Sinema Filmi)

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.