“Bu ülkenin yetiştirdiği en büyük edebiyat insanlarından biri”

Yazar, senarist ve eleştirmen Selim İleri, 75 yaşında hayatını kaybetti. İleri’nin cenazesi, öğlen vakti Vaniköy Camii’nde kılınacak cenaze namazının akabinde Sahrayıcedit Mezarlığı’ndaki aile kabristanında defnedilecek. Usta muharrir için Atatürk Kültür Merkezi’nde merasim düzenlendi.
NTV’den Ömer Vatanartıran‘a konuşan Prof. Dr. Gül İrepoğlu, “Hepimizin ortak bir bedeli Selim İleri. Bu ülkenin yetiştirdiği en büyük edebiyat insanlarından biri. Benim için ise çok yakın bir dost. Onunla o kadar hoş şeyler paylaştık ki…” tabirlerini kullandı.
Ünlü müellif Necip Tosun ise “Selim İleri’nin boşluğu kolay kolay doldurulamaz. Onun hayatına baktığımızda devasa bir külliyat görürüz… Selim İleri, yalnızca hikaye, roman ve şiir yazıp bir kenara çekilmemiş aynı vakitte Türk Edebiyatı’na da hizmet etmiş büyük bir emekçi” dedi.
(NTV)
Selim İleri kimdir? Selim İleri 30 Nisan 1949’da İstanbul’da doğdu. Kadıköy’de doğan İleri, ismini Yavuz Sultan Selim’den aldı. Babası yüksek makine mühendisi Hasan Hilmi İleri, annesi ise ev hanımı Süheyla İleri’dir. İleri’nin edebiyata duyduğu sevgi, Kafka’yı Türkçeye kazandıran Fransızca öğretmeni, edebiyatçı Vedat Günyol ve edebiyat öğretmeni, muharrir Rauf Mutluay ile başladı.zamanda Yeni Ufuklar dergisinin yönetmeni olan Günyol’un yönlendirmesiyle hikaye yazmaya başladı. İleri, Yeni Ufuklar’da Cemil Meriç, Ferit Edgü, Nermi Uygur, Orhan Şaik Gökyay aynıi edebiyatçılarla tanıştı. 18 yaşındayken İleri’nin “Savaş Çiçekleri” isimli hikayesi Yeni Ufuklar mecmuasında yayımlandı. 1968’da Günyol’un da yardımıyla hikayelerinin yer aldığı Cumartesi Yalnızlığı/Güz Notları kitabı yayımlandı. 2 ay sonra “Bi Keman” ismindeki diğer bir hikayesi mecmuada yer aldı. İleri, yıl İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne başladı ama 1972’de fakülteyi yarıda bıraktı. İleri, 1970’lerin başında tanıştığı Halit Refiğ‘in tesiriyle senaryo yazmaya başladı. 1971’de “Cennetin Kapısı” isimli ilk senaryosunu ve ikinci öykü kitabı “Pastırma Yazı”nı yazdı. 1973’te “Destan Gönüller” ismiyle ilk romanı yayımlandı. “Dostlukların Son Günü” adlı öykü kitabı 1975’te yayımlanmasının akabinde 1976’da Sait Faik Kıssa Armağanı kazandı. Attilâ İlhan‘ın teşvikiyle “Bu Gece ve Her Gece” isminde bir roman yazdı ve İlhan’ın isteğiyle “Her Gece Bodrum” ismiyle yayımlandı. 1977’de Türk Dil Kurumu Roman Mükafatı kazandı. 1980’de “Bir Denizin Eteklerinde” öykü kitabı yayımlandı. İleri’nin ilk uzun hikayesi “Son Yaz Akşamı” 1983’te yayımlandı. 1983 yılında yayımlanan bir diğer kitabı olan “Annem İçin” isimli anı kitabında, annesinin müelliflik hayatı üzerindeki büyük tesirini dile getirdi. Annesinin vefatına kadar 8 yıl süren alzheimer hastalığı, muharririn müelliflik anlayışını değiştirdi.
1981’de yazdığı “Kırık Bir Aşk Hikâyesi” senaryonun sinemaya çevrilmesiyle 1982’de Sinema Yazarlar Birliği tarafından yılın en iyi senaryosu mükafatına layık görüldü. Akabinde “Seni Kalbime Göndüm” ve “Göl” sinemalarının senaryolarını yazdı. Halit Ziya Uşaklıgil’in Aşk-ı Memnu’nun son sözünü romanına isim verdiği “Yaşarken ve Ölürken”, Milliyet Sanat tarafından yılın romanı seçildi. aynı yıl “Aşkı-Memnû yahut Uzun Bir Kışın Siyah Günleri” adında bir inceleme kitabı yayımladı. “Çağdaşlık Sorunları”, “Düşünce ve Duyarlık” (1982), “Seni Çok Özledim” (1986), “O Yakamoz Söner” (1987), “Perisi Kaçmış Yazılar” (1996) benzeri kitaplarında Türk edebiyatındaki sıkıntılara eleştirel gözle yaklaştı. 1983’te “Ölünceye Kadar Seninim” ve 1984’te “Yalancı Şafak” romanları yayımlandı fakat kâfi ilgiyi görmedi. 1985’te “Saz Caz Düğün Varyete” kitabını yayımladı. Asker kaçağı olan İleri, bedelli askerlik çıkacağı söylentileri üzerine gerekli parayı toplamak için Hürriyet’te “Hayal ve Istırap” isimli romanını tefrika ettirdi. 1987’de bedelli askerliğin çıkmasıyla 3 ay askere gitti. Askerlik dönüşü senaryosunu yazdığı ve yönettiği “Hiçbir Gece”, sinemalarda gösterilmedi ve Antalya Sinema Şenliği’nde ön heyet tarafından geri çevrildi. 1990’larda İleri, tiyatro oyunları yazdı. Cahide Sonku’nun hayatından uyarlama olan “Cahide, Vefat ve Elmas “yazarın yazdığı ilk oyundur. Sonraki oyunu olan “Allahaısmarladık Cumhuriyet”, 1997’de hem Afife Jale hem de Avni Dilligil mükafatlarını aldı. İleri, 1998 sahnelenen “Mihri Müşfik: Can Kaybı Bir Kelebek” oyunuyla Devlet Sanatkarı unvanını aldı. Türkiye Yazarlar Birliği Roman Ödülü’nü aldığı “Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın”ı 1991’de yayımladı. 1999’da Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ‘televizyon’ alanında Kültür-Sanat Mükafatı verdi. Radyo çalışmaları bundan ötürü aynı yıl Dialog Medya Ödülü’nü aldı.
Selim İleri ve Türkan Şoray İleri’nin Nahit Sırrı Örik‘in Kıskanmak (1946) isimli romanından yola çıkarak yazdığı “Cemil Şevket Bey/Aynalı Dolaba İki El Revolver” 1997’de yayımlanırken, 1999’da “Ada, Her Yalnızlık gibi”, 2000’de “Solmaz Hanım, Kimsesiz Okurlar İçin” ve 2001 yılında “Bu Yaz, Ayrılığın İlk Yazı Olacak”ı yayımlandı ve roman 2002’de Orhan Kemal Roman Mükafatı kazandı. 2006 yılında “Fotoğrafı Sana Gönderiyorum” adlı kitabı ile hikayeye geri döndü. 2007’de “Hepsi Alev”, “Kapalı İktisat” ve “İstanbul Lale ile Sümbül” kitapları yayımlandı. İleri ayrıyeten, 2003’te ‘Uzak, Hep Uzak’ isimli deneme kitabıyla Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü, 2005’te ‘İstanbul’un Sandık Odası’ isimli kitabıyla TYB’nin Hatıra-Gezi alanındaki mükafatını, 2012’deyse Aydın Doğan Ödülü’nü aldı. aynı yıl Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü. İleri, 2021’de de Erdal Öz Edebiyat Ödülü’nü aldı. Selim İleri’nin yapıtlarının tamamı şöyle: Öykü Cumartesi Yalnızlığı (1968, Adam) Roman Destan Gönüller (1973, Hürriyet) Deneme Çağdaşlık Sorunu (1978, Günebakan) Anı Annem İçin (1983, Ada) Oyun Allahaısmarladık Cumhuriyet Şiir Ay Işığı (1986, Özgür Yayın) Söyleşi Atilla İlhan, Nam-ı Diğer Kaptan (2002, İş Bankası) Senaryoları 2007 – Kilit (Sinema Filmi) |