Beyoğlu’nun farklı renkleri dert ortaklığında birleşti

Pelin Ünker

Beyoğlu sokaklarını gezerken insan profili ve mahallelerin dokusu fonda değişse de güya onca insan sofrada oturmuş ve birbirini duyar gibi:

“Yangın var yangın. Rahmetlik Süleyman Demirel’in bir lafı vardır. Tencere getirir, tencere götürür.”

Okmeydanı’ndan bir esnaf oyunu neden bu kere AKP’ye değil de CHP’ye verdiğini bu sözlerle anlatıyor.

Kasımpaşalı bir emekli onu “Emekliler yılı ilan ediyorum diye Sayın Reis bizimle dalga geçti. Semtimizin insanı. Bu semtte doğmuş büyümüş. Bile bile yaptı” diye tamamlıyor.

Galata Kulesi’nin yakınındaki Bereketzade Mahallesi’nde bir esnaf da “Kendilerini güçlü ettiler. Bak damada, zenginler listesine girdi. Biz nasıl geçiniyoruz diye düşünen yok” derken Cihangir’de bir kahve sahibi de ekliyor:

“Bir mahallede olan, Cihangir’de olmuyor diye bir şey yok. Her birimiz yoksullaştık. Hepimiz tabaktan yiyoruz.”

Yaklaşık 10 bin oy fark attı

Beyoğlu’nda 30 yıl sonra seçmen tercihini yüzde 45,9 oy oranıyla CHP’li İnan Güney’den yana kullandı. İnan Güney, AKP’li son belediye başkanı Haydar Ali Yıldız’a yaklaşık yüzde 9 puanla 10 bin oy fark attı.

Böylece ilçede 1994’ten bu yana devam eden Refah, Fazilet Partisi ve AKP geleneği de son buldu.

Tanzimat döneminde tarihi, coğrafyası, etnik ve kültürel özelliği ile batılılaşma için bir başlangıç noktası olarak kabul edilen Beyoğlu, 1984’e kadar İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı şube olarak yönetiliyordu. 1984’te başlayan ANAP’lı (Anavatan Partisi) yılların akabinde 1989’dan itibaren beş yıllık SHP (Sosyaldemokrat Halkçı Parti) dönemi yaşandı.

1989 seçimlerinin Türkiye siyasi tarihi açısından çok önemli bir yeri de var. SHP’li Hüseyin Aslan’ın Beyoğlu Belediye Başkanlığı için yarıştığı isim bugünün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dı. Erdoğan 7 puan farkla yarışı kaybederken bu seçim, Erdoğan’ın şimdiye dek kaybettiği son seçim olarak tarihe geçi.

31 Mart’ta ise yerel seçimler Beyoğlu’nda AKP’li Haydar Ali Yıldız ve CHP’li İnan Güney’in rekabetine sahne olsa da seçmene göre kaybeden Yıldız değil Erdoğan oldu. Erdoğan, siyasi tarihinde çok önemli bir yeri olan Beyoğlu’nda 35 yıl sonra yeniden yenildi.

Peki bu tablo nasıl ortaya çıktı?

İstanbul’un en eski semtlerinden biri olan Beyoğlu, çoğu zaman iktidarların ideolojik bir toplumsal hafıza inşa etme eforuna sahne oldu. İlçe, 19’uncu yüzyıl Osmanlı yenileşmesinin ve emek ve demokrasi çabasının hafızasının üzerine muhafazakârlığın öne çıkarıldığı yeni bir yapılanma süreci yaşadı.

Cihangir sakinlerinden Tarkan Kılıç, Beyoğlu’ndaki değişimi “24 yıldır burada yaşıyorum. Kültür olarak çok önemli bir çöküş vardı burada. Bir sıkışmışlık vardı. Nüfusun değiştiği, cümbüş mantığının değiştiği bir yere döndü” diye anlatıyor.

“Aslında iki Beyoğlu var. Bir tarafın sosyo-ekonomik seviyesi yüksek diğer tarafı daha yoksul” diyen Kılıç, AKP’nin bu defa fakir kesitten darbe aldığını vurguluyor.

Yeni devirde Beyoğlu için hem kültürel hem de sosyal siyasetlerin öne çıkacağını düşünen Kılıç, Beyoğlu’nun potansiyeline de dikkat çekiyor:

“Buranın bir demokrasi meydanı olduğu, insanların kendini ifade edebildikleri, haklarını talep edebildikleri, tiyatroya, sinemaya, konsere gidebildikleri haline tekrar kavuşacağına inanıyorum.”

Cihangir’de bir mekan sahibi de Beyoğlu’nda seçimde ortaya çıkan tabloda hükümetin ekonomi siyasetlerinin tesirli olduğu görüşünde.

“Burası Cihangir, oldum muhtemel çok renklidir. LGBTİ+ yürüyüşleri buradan başlar. Sanatkarlar hep burada yaşar. Kimse kendini gizlemez, gerek de duymaz. Ve genel olarak aslında Kasımpaşa, Halıcıoğlu, Okmeydanı yerler buranın tam karşıtıdır” diyen mekan sahibi, ekliyor:

“Seçimde nasıl birleştiler? Aslında Türkiye genelinde ne olduysa burada da o oldu. Artan yoksullaşma nedeniyle tepki oyları AKP’ye kaybettirdi.”

Kasımpaşa’da Erdoğan’a sitem büyük

Kasımpaşa’ya girdiğimizde kulağımıza çalınan ilk ses:

“Reis çok yanlış yaptı.”

Semt sakinlerinin gündemi hala seçim. Şaşkınlıkla ilerliyoruz.

Erdoğan’ın doğup büyüdüğü semtte Erdoğan’a sevgi nasıl büyükse sitem de o kadar büyük:

“Buraları unuttu, burada nasıl yaşadığımızı unuttu.”

“Çok üstten bakmanın bir sonucu.”

“Bir tokat attık, tekrar atarız.”

“Alay eder, bir milletin hayatı onun iki dudağının arasında. Bıktık artık.”

Kasımpaşa sakinleri bizi çok sıcak karşılıyor. Çay ikramının yanı sıra kahvede 51 oynama daveti de alıyoruz. Burada, AKP’lilerin mekanı olarak isimlendirilen kahvehanede, artık hem AKP’ye hem CHP’ye oy verenler bir ortada, kent problemlerini tartışırken oyun oynamaya devam ediyorlar.

Oy tercihlerinde yüklü olarak ekonomik münasebetler tesirli olsa da kutuplaştırıcı siyasetlerle halkın gerçek sıkıntılarının üstünün örtüldüğünü düşünüyorlar.

Kasımpaşalı bir emekli tepkisini şöyle dile getiriyor:

“Bir defa en büyük sorun tarafçılık. İşin gerçeği bir taraf güya Hristiyan bir taraf Müslüman, yıllardır bu türlü görüldük. Yok PKK’lı ilan ediyor bilmem ne, bu olur mu, yakışır mı bir Cumhurbaşkanına bu laflar?”

Kasımpaşa ve Cihangir’i birleştiren konular

Kasımpaşa sakini bir bayan da türbanının öne sürülerek siyaset yapılmasına karşı çıkarken CHP’den herkesi kucaklayan bir siyaset beklentisini paylaşıyor:

“Ben 43 yaşındayım. CHP’nin şimdiye dek nasıl çalıştığını bilmiyorum ama evvelce kalma şeyleri vardı. İnşallah bundan sonra devam etmezler. Hep birlikte herkesi kucaklar şekilde ve toplumu şu başörtülü, şu başı açık, şu çarşaflı diye ayrıştırmazlar. Şimdiye kadar herkes diyordu ki AK Parti, ama AK Parti’den ötürü şu anda hayat çok pahalı. İnşallah düzeltirler, başa da gelirler de düzeltirler.”

Cihangirli bir esnaf da “Gidecek diğer bir kentimiz ve ülkemiz yok. Bir ortada kardeşçe yaşayacağız. Başörtülü de yaşayacak, küçük etekli de yaşayacak. Benim gibi inanmayan da yaşayacak, inanan da yaşayacak” diyerek Kasımpaşa sakiniyle aynı beklentiyi paylaşıyor.

Kasımpaşalılar ve Cihangirliler, Van’da seçimi kazanan DEM Partili Abdullah Zeydan’a ilişkin mazbata sürecine karşı da birleşiyor.

Cihangirli esnaf, “Kürt Türk hepimiz bir ortada yaşayacağız. Bugün bana yarın sana. Demokrasi ise müsamaha ise uzlaşı ise hep birlikte el ele tutacağız” derken bir Kasımpaşa sakini, “Van’da olanları görüyoruz. Bu doğru değil, iktidara nasıl güveneceğiz” sözlerini kullanıyor.

AKP seçmeni: Bekleyip göreceğiz

Beyoğlu’nda AKP yüzde 40,7 oy alsa da sokaklarda AKP’yi ve AKP’ye attığı oyu savunanı bulmak zor. Konuşmayı tercih etmeyenlerin AKP seçmeni olduğunu anlıyoruz. Ya teşekkür edip uzaklaşıyor yahut “Benimle değil onunla konuşun” diye oy tercihi değişen arkadaşına işaret ediyorlar.

Okmeydanı’nda AKP’nin kaybetmesine üzüldüğünü belirten bayan seçmen, daha fazla yorum yapmaktan çekiniyor.

Katip Mustafa Çelebi’de AKP’li bir esnaf, “Ben şad değilim, o farklı mesele. ama yapacak bir şey yok. Halk kimi seçerse o. Bakıp göreceğiz” diyor.

Erdoğan’ın doğup büyüdüğü Kasımpaşa

Sokakta geçmiş yılların tersine herkes çok sıkıntılı ve konuşmak, sesini duyurmak istiyor.

İlçede kullanılan oy sayısı 2019’a göre 7 bin 508 adet azalırken AKP oyları 2019’da BBP’nin de aldığı oy katılarak hesaplandığında 17 bin 262 geriledi.

Bir Okmeydanı sakini ise AKP’lilerin sandığa gitmediği yorumlarına karşı çıkıyor:

“Kim gitmemiş, ben AK Particiydim. Tüm aile AK Parti’ye veriyorduk. Şu Anda CHP’ye verdik. Bilhassa kazansın diye. Neden vermeyelim o da bu ülkenin vatandaşı.”

Kentsel dönüşüm siyasetlerine tepki

Okmeydanı’nda hükümetin kentsel dönüşüm siyasetleri da seçim sonuçlarında belirleyici oldu.

Bir Okmeydanı sakini, “Kentsel dönüşüm olurken zulümle hallettiler bu işi. İnsanları konutlarından zorla çıkarttılar. Ramazan’da gazını, suyunu, elektriğini kestiler. Bundan büyük yanlışlık olmaz” diyor ve ekliyor:

“Bakın şu cami üç yıldır kapalı. Sapasağlam. Kentsel dönüşüm diye rant uğruna burayı yıkıp büyük bina yapacaklar. Biz camimizi istiyoruz. İlk talebimiz bu, İnan bey bunu çözsün, ikincisi de görüyorsunuz işte temizlik yok.”

Okmeydanı Barınma Hakkı Çabası’ndan Derya Işın Sarıtaş da insanların konutlarından çıkarılma sürecinin oy tercihlerinde tesirli olduğu görüşünde.

“Hepimiz derin bir nefes aldık. Yani gitsek bile dönüşüm olduğunda geri dönebiliriz” diyen Sarıtaş, “İnan beyin projeleri bize sağlam geliyor. Güveniyoruz, inanıyoruz. Buranın çocuğu zati, burada doğmuş, büyümüş. Umarım itimadımızı boşa çıkarmaz” diye ekliyor.

Öte yandan Sarıtaş, Bakanlık ve bir evvelki belediyenin sabit ödeme kelamıyla meskenlerini boşaltan semt sakinlerinin ise belediyedeki değişiklik sonrası bu kelamdan dönülüp dönülmeyeceği ve meskenlerini teslim alıp almayacakları konusunda telaş duyduklarını belirtiyor.

Haydar Ali Yıldız’a da tenkit var

Oyların renginde daha çok Erdoğan ve hükümetin siyasetleri tesirli olurken Haydar Ali Yıldız’a ilişkin bir memnuniyetsizlik de söz konusu.

Vatandaşın beklentisi hizmet. Zira bir önceki belediye başkanı döneminde unutulduklarını düşünüyorlar.

Kasımpaşa sakinleri otopark ve çöp meselesine işaret ederken Asmalı Mescit esnafı yüksek enflasyon, yüksek kiralar ve geçim probleminin yanı sıra yolların bozukluğundan ve yeniden çöp ve bakımsızlıktan şikayet ediyor.

Asmalı Mescit’te bir esnaf, “Bak sokağın haline bak” diyor.

“Birkaç sene öncesine kadar hafta sonu sokaklar yıkanırdı.inanır mısın iki üç yıldır görmüyoruz ki sokaklar pislik içinde, buraya bakan yok.”

Bir başka esnaf da Gezi olaylarına işaret ederek “2013’te burada İspanyol turistler vardı. Başbakanım gurura dediler” diyor ve o günden sonra hizmet alamadıklarını belirtiyor.

“CHP kendi başarısı görmesin”

Kimi seçmen de SHP devrini hatırlatarak “Hizmet gelmezse bir daha seçmeyiz” uyarısı yapıyor. CHP’den beklenti büyük.

Asmalı Mescit’ten bir esnaf “CHP’nin de bunu kendi başarısıi görmemesi lazım. Pahalılık ve geçim külfetinden ötürü insanlar biraz AKP’ye tepki gösterdi. Yani gevşek davranmamak lazım. İyi çalışması lazım” derken Okmeydanı esnafının uyarısı ise AKP’ye:

“Eğer bir dahaki genel seçimlere kadar kendilerini düzeltmezlerse, halka bir şeyler vermezlerse bir dahaki seçimlerde baraj altı kalırlar. Bu yalnızca ikazdır yani.”