Birlik tarihinde ilk: AB yönetimi neden Macaristan’ı boykot kararı aldı?

Yusuf Özkan
Lahey

Avrupa Birliği (AB) Kurulu, tarihinde ilk defa bir üye ülkeye karşı boykot kararı aldı.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, komisyon üyelerinin artık, 1 Temmuz’da birliğin dönem başkanlığını devralan Macaristan’daki toplantılara katılmayacaklarını açıkladı.

Brüksel’deki kaynaklara göre bu karar, AB Dönem Başkanı Macaristan Başbakanı Viktor Orban’ın kendi kendine ilan ettiği “barış misyonu” kapsamında Moskova ve Pekin’e yaptığı ziyaretlere duyulan tepki nedeniyle alındı.

Brüksel idaresiyle, Rusya ile ilişkiler ve Ukrayna’ya destek başta olmak üzere birçok mevzuda görüş ayrlığı içinde olan Macaristan, AB Dönem Başkanlığı’nın ikinci haftasında birlik idaresiyle karşı karşıya geldi.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 1 Ocak 2025 tarihine kadar dönem başkanlığını yürüyecek olan Macaristan’daki toplantılara arttık bakan göndermeyeceklerini duyurdu.

AB yönetimi, Macaristan’daki toplantılarda yalnızca bürokratlar tarafından temsil edilecek.

Von der Leyen’in açıklamasına göre, boykot kararı çerçevesinde AB Kurulu’nun Budapeşte’ye olağan çalışma ziyareti de iptal edildi. Tüm komisyon üyeleri, klasik olarak, dönem başkanlığını devralan her ülkeye resmi blr ziyaret gerçekleştiriyordu.

Avrupa Parlamentosu da yeni AB Dönem Başkanı Orban’ın genel kurula yönelik olağan konuşmasını iptal etti.

Bu, AB tarihinde bir ilk. Daha önce hiçbir dönem başkanı ülkeye karşı böyle bir yaptırım uygulanmamıştı.

Ursula von der Leyen, bu kararın “son gelişmeler ışığında” alındığını bildirdi. Brüksel’deki diplomatik kaynaklara göre bunun manası, Macaristan Başbakanı Orban’ın AB Dönem Başkanı olduktan sonra kendi kendine ilan ettiği “Barış misyonuna” yönelik açık bir tepki.

Orban, AB Dönem Başkanlığı’nı devraldıktan sonra Ukrayna’ya sürpriz bir ziyaret gerçekleştirdi.

Macaristan Başbakanı’nın bir sonraki durağı, AB’nin yaptırım uyguladığı Rusya oldu.

Orban’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Moskova’da yaptığı görüşme, Ukrayna’nın işgalinden bu yana Moskova ile ilişkileri askıya alan AB ülkeleri ve Brüksel idaresinde yansılara yol açtı.

Orbán, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’n ardından, Çin Cumhurbaşkanı Şi Cinping’i ve ABD başkan adayı Donald Trump’ı da ziyaret etti

Orbán, bu ziyaretleri “AB Dönem Başkanı sıfatıyla değil, Macaristan Başbakanı olarak gerçekleştirdiğini” söylese de, birçok üye ülkenin tepkisini yumuşatmadı.

Birlik üyesi Estonya, Letonya ve Litvanya, Polonya, İsveç ve Finlandiya bu ziyareti protesto etmek emeliyle; Macaristan’ın düzenlediği gayri resmi toplantılara bakanları değil, yalnızca bürokratları gönderme kararı almıştı.

Bazı AB üyesi ülkelere göre, Orban, birlik ismine haraket ediyor izlenimi vererek, dönem başkanlığı sorumluluğunu berbata kullanıyor.

Her 6 ayda bir dönüşümlü olarak görev yapan AB Dönem Başkanı ülkelerin, birlik adına dış siyaset konusunda görüş belirtme yetkisi yok.

Başta AB Dış Siyaset Yüksek Temsilcisi Josep Borrell olmak üzere, birçok Avrupalı yönetici, Orban’ın Putin’le ilk görüşmesini, AB siyasetleri açısından “kabul edilemez” olarak değerlendiriyor.

AB Komisyonu’nun aldığı boykot kararı, önümüzdeki 6 ay içinde, Avrupa’nın yasama tekliflerine ilişkin karar alma sürecini zorlaştıracağı manasına geliyor.

AB’deki karar sürecinde tesirli olan komisyon ve Avrupa Parlamentosu’nun Budapeşte’ye yapacağı klâsik ziyareti ertelemesi, yeni yasama yılındaki tekliflerin de sekteye uğramasına neden olacak.

Donald Trump’ın ABD seçimlerinde kullandığı sloganı AB’ye uyarlayan Orban, “Make Europa Great Again” telaffuzuyla AB’nin yeni periyottaki gündemini belirlemeyi amaçlıyordu.

Ancak komitenin aldığı boykot kararının, Macaristan’a çok fazla haraket alanı tanımayacağı belirtiliyor.

Macaristan’ın dönem başkanlığından rahatsız olan AB yönetimi, Ukrayna ve Moldova ile tam üyelik müzakereleri, Rusya ve Belarus’a yeni yaptırımlar ve Ukrayna’ya mali destek bahislerini süratli bir şekilde Belçika’nın dönem başkanlığında hayata geçirmişti.

Brüksel’deki AB kaynaklarına göre, Avrupa Parlamentosu seçimleri sonrası yeni oluşacak AB yönetimi ve hazırlıkları nedeniyle 6 aylık sürede AB’nin işleyişini etkileyecek yeni düzenlemeler gündeme gelmeyecek.

Bu nedenle de Orban idaresinin AB’nin işleyişi konusunda çok fazla bir olumsuz tesirinin olmayacağı belirtiliyor.

Macaristan’a yönelik boykot kararını açıklayan Ursula von der Leyen’in ikinci dönem AB Komisyonu Başkanı olması için Perşembe günü Avrupa Parlamentosu’nda oylama yapılacak.

AB kaynaklarına göre, von der Leyen, bu kararla, Avrupa Parlementosu’nda üçüncü en büyük grup olan Orban’ın kurduğu aşırı sağcı gruba karşı, diğer partilerin yardımını de almayı hedefliyor.